آيات ماقبل در دو موضع ذكر شده است كه در عوض كارهاى نيك اجر داده مىشود ؛ لهذا ، درين موقع بعض آداب قرائت قرآن را تعليم مى فرمايند تا شخص ، از بى احتياطى ، اجر اين بهترين كار را ضايع نكند .
شيطان دائما كوشش مىكند كه مردم را از كارهاى نيك بازدارد ؛ خصوصا كارى مثل قرائت قرآن ، كه سرچشمهء تمام نيكى هاست ، بر شيطان گوارا نمى آيد ؛ يقينا ، به اين كوشش است كه مؤمن را از آن باز بدارد ، و اگر درين مقصد كامياب نشود ، او را به چنان آفاتى مبتلا سازد كه از استحصال فائدهء حقيقى قرائت قرآن مانع آيد . از تمام اين تدابير اغواكارانه ، و خرابى هائى كه پيش مىشود ؛ طريقهء حفاظت همين است كه چون مؤمن به قرائت قرآن اراده كند ، اوّلا از صدق دل به حق تعالى توكّل نمايد ، و از آماج « 1 » شيطان مردود گريخته ، به لطف خداوند ( ج ) پناه گيرد ؛ و پناه گرفتن امر قلبى است ؛ مگر « 2 » براى اينكه زبان و دل موافق شود ، مشروع شده كه در آغاز قرائت به زبان هم « اعوذ بالله من الشيطان الرجيم » بخواند .
إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
( 99 )
( هر آئينه ) نيست شيطان را غلبه بر آنان كه ايمان مى آورند ، و به پروردگار خود توكل مى كنند .
تفسير : كسى كه به خداوند ( ج ) توكّل نمايد ، و به ذات او پناه جويد ؛ شيطان نمى تواند بر او استيلا نمايد . اگر چنين شخص به كدام موقع « 3 » ، به مقتضاى بشريّت ، اندكى به فريب شيطان گرفتار شود ؛ باز هم شيطان تسلّط خود را نمى تواند بر وى ادامه دهد ؛ زيرا ، به زودى مؤمن متوكّل متنبّه ، و چشمش باز شده ، غفلت او امتداد نمى يابد :
« إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ . وَ إِخْوانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ »
( الاعراف ، ركوع 24 ) .
إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَ الَّذِينَ
( جز اين نيست ) كه غلبهء او بر آنان است كه دوستدارى او مى كنند ؛ و آنان كه
هامش
( 1 ) . تيررس
( 2 ) . ليكن
( 3 ) . در يك موقعيّتى ، در يك موردى