تفسير : يعنى ، از بت منّت مى كشند ، به تصوّر اينكه از مرض صحّت داده ، يا پسر عطا نمود ، و يا روزى بخشيد . حال آنكه اين تصوّرها دروغ است ، و شكرگزار ذاتى نيستند كه حقيقتا و براستى آن نعمت ها را مرحمت مى فرمايد ( كذا فى الموضح ) ؛ و شايد به اين هم اشاره باشد كه اسباب بقاى حيات فانى را قبول مى كنند ؛ امّا ، بزرگترين نعمت خدا ( ج ) و هدايت پيغمبر - عليه السلام - را كه ذريعهء بقاى ابدى و حيات جاودانى است ، نمى پذيرند : « الا كل شىء ما خلا الله باطل » .
وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقاً مِنَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ شَيْئاً
و مى پرستند بجز خدا كسى را كه نمى تواند برايشان چيزى روزى دادن از آسمانها و زمين چيزى ؛
تفسير : يعنى ، نه اختيار خدائى دارند ، كه از آسمان باران فروآرند ؛ و هم نمى توانند كه از زمين غلّه برويانند ؛ پس در معبوديّت چه طور مى توانند شريك قادر مطلق شوند ؟ !
وَ لا يَسْتَطِيعُونَ
( 73 )
و قادر نمى شوند .
تفسير : نه فعلا به آنها اختيار حاصل است ، و نه در آينده قدرت دارند كه رزق را به دست آرند .
فَلا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثالَ
پس بيان مكنيد براى خدا مثال ها ؛
تفسير : مشركين مى گفتند كه : مالك البتّه اللّه است ؛ مگر « 1 » اين مردم از نزد خداوند ( ج ) مختار مى باشند ؛ كار ما با همين افراد و اشياء از آن است كه به دربار بزرگان نمى توان بى واسطه و مستقيما رسيد !
هامش
( 1 ) . ليكن