سائِغاً لِلشَّارِبِينَ
( 66 )
گوارا آشامندگان را .
تفسير : بنا به مناسبت فرستادن كتاب ، تنزيل آب اوّلا ذكر شده است . درين آيات ، انواع ديگر مشروبات را تذكّر فرمود ؛ از قبيل شير ، شراب و نبيذ و شهد . در موقع ديگرى كه در آنجا نهرهاى جنّت ذكر شده ، همين چهار قسم مشروبات نامبرده شده است :
« فِيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى » .
( محمّد ، ركوع 2 ) . درينجا ، از تذكار اين چيزها مقصود اينست كه آن همه نعمت هاى بزرگى كه در خيال مردم مى آيد ، پيدا كردهء « 1 » خداى متعال است ؛ پس تعجّب است كه آدمى احسانات « 2 » منعم حقيقى را فراموش نموده ، و غلامى غير آن را اختيار مىكند . گويا به طرف ردّ شرك اشاره شده ، و اين را هم افاده مىكند كه همان طورى كه براى زندگانى جسمانى شما خداى تعالى وسايل گوناگون و ذرائع « 3 » مناسب مهيّا كرده است ، ضرور است كه وسايل زندگانى روحانى و ذرايع ترقّى باطنى را هم به مقدار كافى فراهم آورده باشد .
وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً
و از ميوه هاى درختان خرما ، و درختان انگور ؛ مى سازيد از آن شراب مست كننده ، و مى سازيد از آن روزى حلال ؛
تفسير : يعنى ، ازين ميوه ها شرابى را كه باعث نشئه و نشاط مىشود مى كشيد ، و چيزهاى نفيس ديگر را براى خوردن و نوشيدن ( مثلا شربت نبيذ ، سركه و خرماى خشك و يا كشمش و غيره ) از آن حاصل مى كنيد .
تنبيه : اين آيت مكّى است . شراب در مكّه حرام نشده بود ، و باده نوشان تا آنوقت آزادانه و
هامش
( 1 ) . پديدآوردهء ، مخلوق
( 2 ) . احسان هاى
( 3 ) . وسايل و اسباب