خير و خوبى ميسّر نمى شود . البتّه دوزخ آماده است كه بسوى آن سوق ، و در آنجا بكلّى فراموش مى شوند ؛ يعنى ، ابدا نظر مهربانى به طرف آنها نمى شود .
حضرت شاه ( رح ) مى نويسد : اين كلمات به كسانى گفته شده كه چيزهاى بيكاره را به نام خدا ( ج ) بدهند ، و يقين كنند كه در عوض آن بهشت را نايل خواهيم شد ؛ حال آنكه آنها روزبه روز به طرف دوزخ مى شتابند .
تَاللَّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
( 63 )
قسم به خدا ؛ ( هر آئينه ) فرستاديم ( پيغمبران ) بسوى امّتانى كه پيش از تو بودند ؛ پس بياراست براى ايشان شيطان كردارهاى ايشان را ؛ پس شيطان دوست ايشان است امروز ، و ايشانراست عذاب دردناك .
تفسير : خداى تعالى گستاخى ها و دعاوى لغو و بيهودهء كفّار مكّه را ذكر مىكند ، و پيغمبر - عليه الصلاة و السلام - را تسلّى مىدهد ؛ تا از حركت ناهنجار آنها رنجيده و افسرده نشود ؛ پيش از تو هم به طرف امّت هاى مختلفه پيغمبرانى فرستاده ايم ليكن دائما شيطان لعين اعمال مكذّبين را برايشان زيبا و خوش نما نشان مى داد ، و آنها بلاانقطاع به شرارت خود افزوده ، مى رفتند . امروز ، همهء آنها در شكنجهء عذاب الهى هستند ؛ و شيطان كه رفيقشان است ، هيچ به كارشان نمى آيد ؛ و نه به فرياد آنها رسيده مىتواند « 1 » . انجام « 2 » مكذّبين تو نيز همين طور است . بعضى ، جملهء
« فَهُوَ وَلِيُّهُمُ »
را به اين معنى گرفته اند كه همان شيطانى كه سابقين را گمراه ساخته بود ؛ امروز ، رفيق اين كفار ( كفّار مكّه ) شده است ؛ لهذا حشر كفّار سابقه و اينها يك نوع است « 3 » .
هامش
( 1 ) . و نه مىتواند به فرياد آنها برسد .
( 2 ) . عاقبت ، فرجام
( 3 ) . يكسان است .