تفسير : دلايل و شواهدى كه در بالا ذكر شد ، به قدرى صريح و آشكار است ، كه به اندك غور در آن مى توان بر توحيد متيقّن شد . امّا ، جستجو و غور در اين حقايق ، كسى مىكند كه در انديشهء عاقبت خويش باشد ؛ آنان كه به زندگانى بعد الموت يقين ندارند ، و در تدقيق انجام خويش نمى باشند ؛ به دلايل گوش نمى نهند « 1 » ، و به عاقبت زشت كفر ، و زيبائى ايمان التفاتى نمى نمايند . اعتراف به توحيد و احترام به پيغمبران در قلوب اينها از كجا پديد آيد .
لا جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْتَكْبِرِينَ
( 23 )
بى شبهه است ( هر آئينه ) خدا مىداند آنچه پنهان مى دارند ، و آنچه آشكار مى كنند ؛ هر آئينه او دوست نمى دارد سركشان را .
تفسير : كبر و غرور ، چيزى پسنديده و خوب نيست ؛ انسان به و بال عاقبت آن گرفتار مىشود .
انكار از توحيد كه در قلوب شماست ، و اظهار غرور و خودستائى كه از رفتار و كردار شما آشكار است ، همه در علم الهى ( ج ) موجود است ، و اوست كه شما را به كيفر گناهان پوشيده و پيدايتان مى رساند .
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ
( 24 )
و چون گفته شود به ايشان : چيست آنچه فروفرستاده است پروردگار شما ؟ گويند :
افسانه هاى پيشينان است .
تفسير : اگر بى خبران به غرض تحقيق ، و يا دانايان براى آزمودن ، از اين مكذّبين بپرسند ؛ يا مكذّبان به تمسخر و استهزا از يكديگر سؤال كنند : « پروردگار شما چه فرستاده ؟ » يعنى ، قرآن كه پيغمبر آن
هامش
( 1 ) . گوش ( فرا ) نمى دهند ،