را نازل كردهء خدا معرّفى مىكند ، به زعم شما چيست ؟ و محمّد ( ص ) در اين دعوى تا چه اندازه صادق است ؟
آنها - معاذ اللّه - به جواب چنين گويند كه جز سخنان كهنه و داستان هاى فرسوده و نامستند از ملل قديم ( مانند توحيد و نبوّت و جنّت و دوزخ و غيره ) چيزى در قرآن ذكر نشده .
لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ
( 25 )
تا بردارند بار ( گناهان ) خود را بالتّمام روز قيامت ، و بردارند پاره اى از بار ( گناهان ) آنان كه گمراه مى سازند ايشان را ، به غير تحقيق ( دانش ) ؛ آگاه شويد ، بد است بارى كه برمى دارند !
تفسير : غرض آنها از اين گفتار آن است كه - معاذ اللّه - قرآن كريم را در نظر مردم بى اهمّيّت قرار دهند ، و سايرين را نيز با خود گمراه گردانند ؛ و برعلاوهء بار ضلال و كفر كه از خود دارند ، به سبب اضلال و اغوا از ديگران چيزى به طور سربارى بر پشت خود تحميل « 1 » كنند . ببينيد ، چه بدبار است كه بر دوش خود مى گذارند !
در حديث است : « و من دعا الى ضلالة كان عليه من الاثم مثل آثام من اتّبعه لا ينقص ذلك من آثامهم شيئا ؛ قال اللّه تعالى :
« وَ لَيَحْمِلُنَّ أَثْقالَهُمْ وَ أَثْقالًا مَعَ أَثْقالِهِمْ »
( عنكبوت ، ركوع 1 ) .
قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللَّهُ
هر آئينه فريب كردند آنان كه پيش از ايشان بودند ؛ پس بيامد فرمان خدا
هامش
( 1 ) . حمل كنند .