وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ وَ إِنَّ السَّاعَةَ لَآتِيَةٌ فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ
( 85 )
و نيافريديم آسمانها و زمين را و آنچه ما بين آنهاست مگر به تدبير درست ؛ و ( هر آئينه ) قيامت آمدنى است ؛ پس درگذر ، درگذشتن نيكو .
تفسير : حضرت شاه ( رح ) مى نگارد كه خدا ( ج ) حال امم پيشين را بيان كرده فرمود : اين جهان خالى و مهمل آفريده نشده ؛ بلكه مدبّرى دارد كه هرچه « 1 » را تهيّه و تدارك مىكند ، آخرين همه تداركات او قيامت است ؛ و امر داد كه از كافران كناره گيرى كن ؛ چون امر خدا ( ج ) رسيد و فريضهء تبليغ را ادا كرد ، كفّار به لجاج و عناد پافشارى كردند ؛ حكم آمد كه بيش از اين مجادله فايده نمى دهد ؛ نگران « 2 » وعده باش ؛ بر ايذا و جفاى آنها صبر نما ؛ تا آنگاه كه فيصلهء خدا ( ج ) برسد ، لب به شكايت مگشا .
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ
( 86 )
( هر آئينه ) پروردگار تو ، اوست آفرينندهء ( دانا ) خبير .
تفسير : آنكه به صبر تو و جفاى آنها خبير است ، هر كردارى را جزائى دهد . گويا ، در اين آيت بيان « معاد » است ؛ يعنى ، ذاتى كه يك بار آفريد ، دگرباره آفريدن بر وى چه دشوار است ؟ ! وى خبردار است و مىداند ؛ هر جزئى از اشيا كه پراكنده شده ، همه را فراهم مىكند . جاى ديگر فرمايد :
« أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ ؟ ! بَلى ، وَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ
- الآية » ( يس ، ركوع 5 ) .
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ
و ( هر آئينه ) داديم ترا هفت آيت از آنچه در نماز مكرر خوانده مىشود ؛ و داديم ترا قرآن
هامش
( 1 ) . همه چيز
( 2 ) . منتظر