تفسير : اين آيت را چندين معنى كرده اند . نزد بعضى مراد از « مقتسمين » ( تقسيم كنندگان ) يهود و نصارى و غيرهء عصر آن حضرت ( ص ) مى باشد ، كه آنها قرآن را تقسيم و تحليل كرده بودند ؛ يعنى آن مضمون قرآن را كه به تحريفات و يا آراء و اهواى آنها موافق باشد ، مى پذيرند ؛ و آن را كه مخالف باشد ، نپذيرند . مطلب « 1 » اين است كه ما سبع مثانى و قرآن عظيم را به تو داديم ، و فرستاديم ؛ و بر اينها سابق نيز كتب نازل كرده بوديم ؛ يعنى ، انزال وحى و كتاب چيز جديد و امر غريب نيست كه از آن انكار كرده شود « 2 » . و بعضى « مقتسمين » را به يهود و نصارى ، و قرآن را به كتب سابقه تفسير كرده اند ؛ يعنى ، آنها كتاب هاى خود را تحريف و پاره پاره كرده بودند . و بعضى گفته اند كه مراد مشركين است كه قرآن را به طور استهزا و تمسخر تقسيم مى كردند ؛ چه وقتى كه اسماى سورت ها را مى شنيدند ، به طور ريشخندى باهم مى گفتند : من بقره يا مائده را مى گيرم ، و به تو عنكبوت را مى دهم ! اين طايفه طور ديگر هم در باب قرآن خيالات را تقسيم كرده بودند ؛ چنان كه كسى آن را « قول شاعر » و كسى « جادو و كهانت » و كسى « سخن ديوانه » و كسى « اساطير الاوّلين » مى ناميد . پس ايشان را آگاه نمود كه من همه را از عذاب مى ترسانم . چون بر استهزا كنندگان حتما عذاب نازل شدنى است ؛ بنابرآن ، مستقبل متيقّن الوقوع به « انزلنا » تعبير شده است ؛ گويا ، به طور ماضى فرض شده است .
ابن كثير ( رح ) « مقتسمين » را به معنى قسم خواران گرفته است ؛ يعنى اقوام گذشته كه براى تكذيب و مخالفت انبيا قسم خورده بودند ، و به دروغ قسم مى خوردند ؛ كتب سماويّه را پاره پاره كرده بودند . از نوع عذابى كه ما بر ايشان نازل كرده ايم ، اين نذير مبين از همچه عذاب شما را مى ترساند ؛ و ابن كثير در تأييد اين معناى « مقتسمين » به آيات ذيل استشهاد مى نمايد :
« تَقاسَمُوا بِاللَّهِ لَنُبَيِّتَنَّهُ وَ أَهْلَهُ »
( نمل ، ركوع 4 ) ؛
« وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ »
( نحل ، ركوع 5 ) ؛
« أَ وَ لَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ ما لَكُمْ مِنْ زَوالٍ »
( ابراهيم ، ركوع ( ع ) ) ؛
« أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ لا يَنالُهُمُ اللَّهُ بِرَحْمَةٍ »
( اعراف ، ركوع 6 ) .
فَوَ رَبِّكَ لَنَسْئَلَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ( 92 ) عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ
( 93 )
پس قسم به پروردگار تو ؛ البتّه سؤال كنيم ايشان را همه يك جا ،
از آنچه مى كردند .
هامش
( 1 ) . مقصود
( 2 ) . آن را انكار كنند .