رود ، كاريز و چاه گردآمده ، طرف تمتّع شما واقع شود . اگر خداى تعالى مى خواست آن را قابل نوشيدن شما نمى گذاشت ؛ امّا از لطف و عنايت عام خود آب هاى گوارا و شيرين را براى دوازده ماه در مسام « 1 » زمين فراهم نمود .
وَ ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِينَ
( 22 )
و نيستيد شما آن را جمع كننده .
تفسير : در بالا گنج باران ، و در پايان « 2 » چشمه و چاه در اختيار شما نيست ؛ هنگامى كه خدا ( ج ) خواهد باران ببارد ، شما آن را منع كرده نمى توانيد « 3 » ، و به خواهش خود آورده نمى توانيد « 4 » . اگر آب چشمه ها و رودها و چاه ها را خشك كند ، و يا آن را پايان تر فروبرد ، كه از دسترس شما بيرون شود ؛ شما چگونه مى توانيد كه به آنها مقتدر شويد ؟ !
وَ إِنَّا لَنَحْنُ نُحْيِي وَ نُمِيتُ وَ نَحْنُ الْوارِثُونَ
( 23 )
و ( هر آئينه ما ) زنده مى سازيم و مى ميرانيم ، و مائيم وارث .
تفسير : دنيا فنا مىشود ؛ خداى يگانه با صفات كامل خود باقى مى ماند . حضرت شاه صاحب ( رح ) مى نويسد : « هركسى مى ميرد ؛ اما فائدهء او پيش اللّه مى ماند » .
وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنْكُمْ وَ لَقَدْ عَلِمْنَا الْمُسْتَأْخِرِينَ
( 24 )
و ( هر آئينه ) دانسته ايم پيشينيان را از شما ؛ و ( هر آئينه ) دانسته ايم پسينان را .
تفسير : يعنى ، هيچيك از گذشتگان و آيندگان ، يا اعمال آنها ، از احاطهء علمى ما بيرون نيست .
حق تعالى از ازل بر هرچيز علم تفصيلى دارد كه برطبق آن در دنيا معامله ، و در آخرت به كافّهء خلايق اجراى عدالت مى نمايد .
تنبيه : پيش بودن و پس ماندن عام است . در ولادت باشد و يا در موت ؛ يا در اسلام ؛ و يا در
هامش
( 1 ) . سوراخ ها ، حفره ها
( 2 ) . پايين
( 3 ) . نمى توانيد منع بكنيد ، بازداريد ،
( 4 ) . پايين تر