وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبالُ
( 46 )
و نيست مكر ايشان تا از جاى برود از آن كوهها .
تفسير : آنها به غرض آزمايش بسى مكر كردند ؛ امّا ، در قبال حفاظت الهى ( ج ) همه ناكام ماندند .
آيا ممكن است مكر آنها كوه ها را از مواضع آن نقل دهد يعنى پيغمبران و شرايع حقه كه از كوه ها استوارتر و مستقيم تر مى باشند ، از مكر آنها متزلزل مى شوند ؟ حاشا و كلّا ! بروفق اين تفسير ، در
« وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ »
« ان » نافيه مى باشد ، و مضمون اين آيت با آيت
« وَ لا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّكَ لَنْ تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَ لَنْ تَبْلُغَ الْجِبالَ طُولًا »
( بنى اسرائيل ، ركوع 4 ) مشابه مى باشد .
بعض مفسّران برآن اند كه « ان » شرطيّه و « واو » وصليّه است ؛ پس مقصد آيت چنين خواهد بود :
آنها بسيار مكر كردند ؛ همه در قبال حفاظت خدا ( ج ) هيچ ثابت شد « 1 » ؛ اگرچه مكر آنها فى حدّ ذاته آن قدر قوى بود كه يكباره كوه ها را نيز از جاى آن مى لغزانيد !
فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ
پس مپندار خدا را خلافكنندهء وعده خود با رسولان خود ؛
تفسير : آن پيمان كه در
« إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا »
« 2 » ؛
« كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي »
« 3 » ؛ و در ساير آيات كرده شده بود .
إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ ذُو انتِقامٍ
( 47 )
هر آئينه خدا غالب ، صاحب انتقام است .
تفسير : نه گنهگار از حضرت وى گريخته مىتواند « 4 » ؛ و نه خداوند اينچنين گنهگاران را بدون سزا مى گذارد .
هامش
( 1 ) . از كار درآمد ؛
( 2 ) . سورهء مؤمن ، آيهء 51 .
( 3 ) . سورهء مجادله ، آيهء 21 .
( 4 ) . مىتواند بگريزد ؛