اعماق دل ها ريشه مى دواند ، و شاخسار اعمال صالح به آسمان قبول مى رسد :
« إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ »
( فاطر ، ركوع 2 ) كام موحّدان از ثمر گوارا و شيرين آن هميشه لذّت مى بردارد « 1 » .
خلاصه ، نهال هميشه بهار حق و صداقت ، توحيد و معرفت ، روزبه روز مى بالد و دوام مى نمايد ؛ برعكس ، دروغ ، شرك ، كفر ، دعواى باطل ، بنيادى ندارد ؛ به يك فشار اندك باد از بيخ برافكنده مىشود : در اثبات سخن باطل هرقدر فشار آورده شود ، چون مخالف ضمير و فطرت آدمى است ، در زمين دلها ريشه ندواند و به اندك غور بطلان آن معلوم شود . اين است كه مشهورشده « دروغ پاى ندارد » يعنى ، دروغ مانند راست نيست كه بر پاى خويش روان باشد ، و از آن فروغى در دل ها پديد آيد .
امام فخر الدين رازى در شرح اين ، مثالها به آئين صوفيان آورده سخت با طناب سخن رانده اينجا محل نقل آن نيست .
يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ
استوار مى سازد خدا مسلمانان را به سخن درست ، در زندگانى دنيا و در آخرت ؛
تفسير : خداوند به سخنان توحيد و ايمان ( كه ثبات و دوام آن در مثال گذشته بيان شد ) مؤمنان را در اين جهان استوار و ثابت قدم نگه مى دارد ؛ مانند مسئلهء قبر ، كه ميان دنيا و آخرت برزخ است . خواه در اين طرف ، خواه در آن طرف ، هر نوعى كه خواسته باشيم محسوب كرده مى توانيم « 2 » ؛ چنان كه از سلف هردو منقول است . مقصد اين است كه مسلمانان از حيات اين جهان تا دامن محشر به طفيل اين كلمهء طيّبه استوار و ثابت قدم مى مانند . در دنيا ، هنگامى كه آفات و حوادث عارض شود ؛ هرقدر ابتلا سخت باشد ؛ و در قبر هنگاميكه با نكير و منكر سؤال و جواب واقع شود ؛ و در محشر ، چون از منظر هولناك آن هوش از سر انسان بپرد ؛ در هر موقع ،
هامش
( 1 ) . برمى دارد . مى برد .
( 2 ) . مى توانيم محسوب بكنيم ؛