بِالْحَقِّ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَ يَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ ( 19 ) وَ ما ذلِكَ عَلَى اللَّهِ بِعَزِيزٍ
( 20 )
( به تدبير محكم ) ؟ ! اگر خواهد ، دور كند شما را ، و بيارد آفرينش نو .
و نيست اين بر خدا دشوار .
تفسير : شايد كافران خيال مى كردند ، هنگامى كه به خاك « 1 » يكسان شوند ؛ دوباره چگونه زنده مى گردند ؟ ! قيامت و عذاب و ثواب جز گفتار چيزى نيست ! به اوشان « 2 » خاطرنشان شد كه خدايى كه آسمانها و زمين را به قدرت و حكمت كامل خود آفريد ؛ بر وى چه دشوار است كه شما را نيز سر از نو پيدا كند ، و يا مخلوق ديگر را به جاى شما بياورد ؟ ! اگر از مشاهدهء نظام محكم و منظّم آسمانها و زمين اين يقين پيدا مىشود كه آفريننده و استواردارندهء آن صانعى حكيم است ، چنان كه در كلمهء « بالحق » تنبيه شده ؛ چه طور مى توان گفت ، حضرت وى اين اشرف المخلوقات ( انسان ) را بدون كدام نتيجه آفريده ، و به تخليق « 3 » و ايجاد او مقصد عظيم الشانى را متعلّق نكرده باشد ؟ ! يقينا پس از اين زندگى حيات ديگر مى باشد ، تا مقصد عظيم خلقت انسان به طريق اكمل و اتم در آن آشكار شود .
وَ بَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعاً
و حاضر شوند پيش خدا همه يك جا ؛
تفسير : در بزرگترين محكمهء عدالت حاضر مى شوند .
فَقالَ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ
پس گويند ضعيفان مر آنان را كه تكبّر كردند : هر آئينه ما بوديم
هامش
( 1 ) . با خاك
( 2 ) . به ايشان
( 3 ) . تكوين