اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عاصِفٍ لا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلى شَيْءٍ ذلِكَ هُوَ الضَّلالُ الْبَعِيدُ
( 18 )
كه سخت وزيد به آن باد در روزى كه باد تند دارد ؛ قدرت ندارند از آنچه كسب كرده بودند بر هيچ چيز ؛ اين است گمراهى دور .
تفسير : بعض كفّار خيال مى كردند كه ما نيز حسناتى كرده ، و صدقه و خيراتى داده ايم ؛ حسن اخلاق ما ميان مردم مشهورشده ، در حالت مصيبت به كار بسى آمده ايم ؛ و به هر عنوانى كه بوده ، به عبادت خدا ( ج ) نيز پرداخته ايم ؛ آيا اين همه كردار و بخشش در آن هنگام كار نمى آيد ؟ ! « 1 » جواب آن در اين تمثيل داده شد . يعنى كسى كه به خدا ( ج ) معرفت صحيح ندارد ، و خداى موهوم و فرضى را پرستش مىكند ؛ تمام اعمال آن « 2 » بى روح و بى مقدار است . آن اعمال در محشر مثل ذرّات خاكستر است كه هنگام طوفان شديد باد به هوا مىشود ! در آن وقت ، كفّار از اعمال نيك بكلّى تهيدست باشند ؛ يعنى ، وقتى كه انسان بيشتر از هرچيز به كردار نيكو ضرورت مى داشته باشد « 3 » . اللّه اكبر ! چه حسرت خيز وقتى خواهد بود ! اعمالى را كه ذريعهء « 4 » قرب و نجات دانسته بودند ، در آن وقت مانند تودهء خاكستر بى حقيقت ثابت مىشود ؛ و ديگران از ميوهء شيرين حسنات خود لذّت اندوز مى شوند :
كه بازار چندان كه آكنده تر * تهيدست را دل پراكنده تر
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
آيا نديدى كه هر آئينه خدا آفريد آسمانها و زمين را
هامش
( 1 ) . به كار نمى آيد ؟ ! به درد نمى خورد ؟ !
( 2 ) . او
( 3 ) . نياز مبرم دارد .
( 4 ) . وسيلهء