تفسير : چنان كه شما را غلام مى ساختند ، و به كارهاى سخت به صورت بيگارى مى گماشتند .
وَ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ فِي ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ
( 6 )
و مى كشتند پسران شما را ، و زنده مى گذاشتند زنان ( دختران ) شما را ؛ و در اين حال مدد ( آزمايش ) بزرگ بود از پروردگار شما .
تفسير : شما را از ذلّت غلامى برآورد ، و به دولت آزادى سرفراز گردانيد . معنى اصلى « بلاء » آزمايش است . صبر و شكر بندگان در حال رنج و راحت آزمايش آنان مى باشد :
« وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً »
( انبياء ، ركوع 3 ) ؛
« وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ »
( اعراف ، ركوع 21 ) . چون نجات از فرعونيان نعمت بزرگ بود ، در اين جا به انعام آزمايش شد ، و مترجم محقق - رحمة اللّه عليه - آن را به طور حاصل معنى به كلمهء « مدد » تعبير نمود . نظير اين آيت در سورهء بقره و اعراف گذشت ؛ فوايد آن ملاحظه شود .
وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ
و آن وقت كه خبردار ساخت پروردگار شما كه : اگر شكر كنيد زياده دهم شما را ؛ تفسير : مقولهء « 1 » موسى ( ع ) است يعنى ؛ آن وقت را ياد كنيد كه پروردگار شما اعلان كرد :
اگر احسان مرا پذيرفتند ؛ از زبان و دل به شكر انعام من پرداختيد ، نعمت هاى مزيد خواهيد يافت ؛ نعمت هاى جسمانى و روحانى ، دنيوى و اخروى .
وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ
( 7 )
و اگر ناسپاسى كنيد ، ( هر آئينه ) عذاب من سخت است !
هامش
( 1 ) . مقالت ، قول ، گفتار