براى تحصيل معرفت كلام الهى ( ج ) و مهارت زبان عربى پديد آورد ، كه در روزگار اندك در شرح و تبيين علوم دينيّه و ادبيّه ، ثريّاپروازان عجم گرديدند . بدين صورت ، حجّت خدا بر بندگانش تمام شد و وقتا فوقتا وسايل استفاده از قرآن فراهم گرديد ؛ فالحمد للّه على ذلك . به هرحال ، در وجوهى كه به « 1 » مبعوث شدن حضرت پيغمبر ( ص ) در قوم عرب موجود است ، جواب اين سؤال كه خداوند ( ج ) چرا قرآن را به زبان عرب فرودآورده ، مراعات آنها را كرد ؟ نيز حاصل مىشود .
فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
( 4 )
پس گمراه سازد خدا هركه را خواهد ؛ و راه نمايد هركه را خواهد و اوست غالب ، باحكمت .
تفسير : وسايل تبيين و هدايت را تكميل كرد « 2 » و كسى را كه خواست از اين وسايل منتفع شود به راه روان نمود ؛ هركه اعراض كرد ، او را در گمراهى واگذاشت . او غالب تواناست ؛ اگر خواستى ، همه را به قهر هدايت كردى ؛ امّا حكمت وى اقتضا كرد كه انسان تا حدّى به كسب و اختيار آزاد باشد ، تا مظاهر رحمت و خشم هردو را در جهان ادامه دهد .
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ
و هر آئينه فرستاديم موسى را با نشانه هاى خود ( گفتيم ) : بيرون آر قوم خود را از تاريكى ها بسوى روشنى ؛ و پند ده ايشان را به روزهاى
هامش
( 1 ) . براى
( 2 ) . متحقّق گردانيده تحقّق بخشيده .