به آنها ستم كند مى بخشايند ( به شرطيكه « 1 » از بخشايش وهم افزونى سيّئات نباشد ) ؛ بدى را گذاشته نيكى مى نمايند ؛ اگر به سهو عمل بدى از ايشان سرزند ، در مقابل آن كار نيك - يعنى توبه - مى كنند ، و به تلافى گناه مى پردازند .
أُولئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ ( 22 ) جَنَّاتُ عَدْنٍ
آن جماعه ، ايشانراست جزاى آن سراى
باغ هاى اقامت ؛
تفسير : هميشه در آن مى باشند .
يَدْخُلُونَها وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ آبائِهِمْ وَ أَزْواجِهِمْ وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ
درآيند آنجا ؛ و هركه نيكوئى كرده ، از پدران ايشان و زنان ايشان و اولاد ايشان ؛ تفسير : كلمهء « آباء » به طور تغليب است ؛ امّهات نيز در آن شامل اند . به كاملانى كه مژدهء جنّت داده شده ، اين بشارت ديگر است ؛ يعنى ، علاوه بر مسرّتى كه براى آنها حاصل مىشود ، اين نعمت نيز ارزانى مىشود كه با پدران و مادران و ازواج خودشان ، كه آنها نيز به وسيلهء اعمال حسنهء خود در بهشت داخل شده اند ، يك جا شوند . حتّى اگر از جملهء متعلّقين آنها كسى در مرتبهء كم باشد ، خداوند ( ج ) به فضل و مرحمت خود در رتبهء او افزوده به آن كاملان نزديك مى سازد :
« وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمانٍ أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ »
( طور ، ركوع 1 ) . ازين معلوم شد كه تنها قرابت كاملين بدون ايمان و عمل صالح كافى نيست ؛ آرى ، اگر ايمان و عمل صالح موجود باشد ، در اثر قرابت ترقّى درجات ممكن است ؛ و اللّه اعلم .
وَ الْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ
( 23 )
و فرشتگان مى درآيند بر ايشان از هر دروازه ؛
هامش
( 1 ) . به ضرط آنكه ، مشروط به آنكه