تفسير : اين خطاب به كسانى است كه قرآن را بشنوند ؛ يا خطاب به حضرت پيغمبر - صلّى اللّه عليه و سلّم - و شنواندن به ديگران است ، تا بدانند كه در صداقت قرآن و فرود آمدن آن از سوى خدا ( ج ) هرگز مجال شك و شبهه نيست . هركه آن را نپذيرد ، يا بى خرد است ، يا معاند .
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً
و كيست ستمكارتر از كسى كه بربست بر خدا دروغى را ؟ !
تفسير : قرآن دروغ و افترا نيست . پيغام راست خدا ( ج ) ، و پذيرفتن آن ضرورى است كيست ستمكارتر از كسى كه بر خدا ( ج ) دروغ بندد ؟ ! مثلا ، كلام ديگران را به خدا ( ج ) منسوب گرداند ؛ يا كلام خدا را كه باربار آن را كلام خود خوانده است ، باوجود دلايل روشن تكذيب كند ، و بگويد كه كلام خدا نمى باشد .
أُولئِكَ يُعْرَضُونَ عَلى رَبِّهِمْ وَ يَقُولُ الْأَشْهادُ هؤُلاءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلى رَبِّهِمْ
اين جماعه ، عرض كرده شوند بر پروردگار خود ؛ و گويند گواهان :
ايشانند آنان كه دروغ بستند بر پروردگار خويش ؛
تفسير : در محشر ، هنگامى كه على رؤس الاشهاد ، به بارگاه كبريائى پيش شوند ، و ديوان سيّئات گشاده شود ؛ آنگاه گواهان ، يعنى فرشتگان ، پيغمبران ، صالحان ، بل « 1 » دست و پاى خودشان ، گويند : اين همان اشقياى ستمگارند كه نسبت به پروردگار خويش دروغ بسته بودند !
أَلا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ
( 18 )
آگاه باش ، لعنت خداست بر ستمگاران .
هامش
( 1 ) . بلكه