تُجْزَوْنَ إِلَّا بِما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ
( 52 )
جزا داده مىشويد مگر آنچه مى كرديد ؟ !
تفسير : در قيامت گفته مىشود : اكنون لذّت كفر و شرك و تكذيب خود را بچشيد !
* وَ يَسْتَنْبِئُونَكَ أَ حَقٌّ هُوَ قُلْ إِي وَ رَبِّي إِنَّهُ لَحَقٌّ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ
( 53 )
و مى پرسند تو را : درست است اين وعده ؟ بگو : آرى ؛ قسم به پروردگار من ، هر آئينه وى درست است ؛ و نيستيد شما عاجزكنندگان
تفسير : به غفلت اندرشده ، به تعجّب مى پرسند : آيا راست است كه پس از مردن دوباره زنده مى شويم و هميشه معذّب مى باشيم ، و پس از آنكه بدن ما از هم مى ريزد و به خاك « 1 » يكسان مىشود ، از سر نو به وجود مى آئيم ؟ ! بگو : در اين كه يقينا واقع شدنى است چه تعجّب مى باشد ؟ اگر خاك و خردشدن شما سبب آن نمى شود كه خدا را عاجز گرداند از آنكه دوباره كسوت هستى بپوشاند و لذّت جرايمتان را بچشاند ! نمى توانيد از قبضهء قدرت او بگريزيد ، و معاذ اللّه ، حضرت او را عاجز نمائيد .
تنبيه : دو آيت ديگر هم در قرآن كريم مشابه اين آيت موجود است : يكى ، در ركوع اوّل سورهء سبأ :
« وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَأْتِينَا السَّاعَةُ قُلْ بَلى وَ رَبِّي لَتَأْتِيَنَّكُمْ » ؛
ديگر ، در ركوع اوّل سورهء تغابن :
« زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ لَنْ يُبْعَثُوا قُلْ بَلى وَ رَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِما عَمِلْتُمْ وَ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ » .
چون اين هردو آيت به قيامت و معاد تعلّق دارد ، حافظ ابن كثير آيت حاضره « 2 » را نيز متعلّق به معاد قرار داده است .
وَ لَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ ما فِي الْأَرْضِ
و اگر باشد هر نفسى را كه ستم كرده است آنچه در زمين است ،
هامش
( 1 ) . با خاك
( 2 ) . آيهء مورد بحث