وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
( 15 )
و اللّه داناى بزرگ ، خداوند حكمت ( عظيم ) است .
تفسير : او تعالاى حوّال هر يكى را دانسته برطبق حكمت در هر زمان احكام مناسب مىفرستد .
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ لَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لا رَسُولِهِ وَ لَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً وَ اللَّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ
( 16 )
آيا مىپنداريد ( اى مؤمنان ، ) كه گذاشته شويد درحالىكه متميّز نساخته اللّه آن كسانى را كه جهاد كردند از شما ، و نگرفتند بجز اللّه و به جز رسول او و بجز مؤمنان دوستى پنهانى ؛ و اللّه خوب خبردار است به آنچه مىكنيد .
تفسير : اينجا يك حكمت ديگر مشروعيّت جهاد فرموده شده يعنى كسانى كه به زبان دعوى بندگى و ايمان مىكنند بسياراند ولى تا محك امتحان در ميان نباشد خالص و مغشوش تميّز نگردد خداى تعالى به وسيلهء جهاد آشكار مىسازد كه كدام مسلمان در راه وى به نثار هستى و دارائى آماده است و نمىخواهد جز خدا و رسول و مسلمانان او را دوست و همرازى باشد هرچند آن كس او را قوم و خويش بود ؛ اين معيارى است كه مؤمنين بر آن آزمون مىشوند - تا به جهاد عمل نشود بدعواى زبانى نتوان فايز گرديد ؛ خدا مىداند كدام كار به راستى و اخلاص و كدام به ريا و خودنمائى شده است ؛ ثمر مطابق عمل به دست مىآيد .