وَ إِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
( 204 )
و چون خوانده شود قرآن ، پس گوش نهيد بسوى آن ؛ و خاموش باشيد ؛ تا مهربانى كرده شود بر شما .
تفسير : چون قرآن معدن نعماى بىبها و گنجينهء علم و هدى است ؛ در حال قرائت آن بر شنوندگان لازم است كه با توجّه و فكر كامل گوش نهند « 1 » ، و هدايات آن را با سمع قبول شنوند ؛ ديگر گفتگوها را بگذارند ، و با منتهاى ادب خاموش باشند ، تا مستحقّ رحمت خدا ( ج ) گردند .
كافر نيز اگر بدين طريق قرآن را گوش كند ، دور نيست كه از رحمت خدا به ايمان مشرّف شود ؛ و اگر مسلمان باشد ، به دولت ولايت مشرّف گردد ؛ و يا اقلّا به اين عمل به اجر و ثواب مزيد نواخته گردد « 2 » . ازين آيت ، اكثر علماء اين مسئله را استخراج كردهاند كه هنگام نماز چون امام قرائت كند ، مقتدى « 3 » آن را به خاموشى بشنود ؛ چنان كه در حديث ابوموسى - عليه السّلام - و ابو هريره است كه آن حضرت ( ص ) فرمود « و اذا قرئ فانصتوا » ( چون در نماز امام قرائت نمايد خاموش باشيد ) . درينجا ، موقع تفصيل اين مسئله نيست ؛ ما در شرح صحيح مسلم با تفصيل و بسط به ما له و ما عليه آن بحث كردهايم .
وَ اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خِيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ
و ياد كن پروردگار خود را در دل خود به زارى و ترسكارى ؛ و ( ياد كن پروردگار خود را ) به كلام فروتر از آواز بلند ؛
تفسير : ذكر بزرگ ، قرآن كريم است كه آداب آن تذكار يافت ؛ اكنون چيزى از آداب
هامش
( 1 ) . گوش دهند ، گوش فرادهند ،
( 2 ) . مورد نوازش قرار گيرد .
( 3 ) . مأموم