يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ
( 198 )
كه مىنگرند بسوى تو ، و ايشان هيچ نمىبينند .
تفسير : بهظاهر چشم دارند ، ولى بينائى ندارند .
خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ ( 199 ) وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
( 200 )
عادت گير درگذر را ؛ و بفرما به كار پسنديده ؛ و اعراض كن از نادانان .
و اگر وسوسه كند ترا از جانب شيطان خطر ؛ پس پناه طلب به خدا ، هرآئينه او شنوا ، داناست .
تفسير : « خذ العفو » را چندين معنى كردهاند . حاصل اكثر اين است كه از سختگيرى و تندخوئى پرهيز كن ، و مترجم محقّق - رحمه اللّه - هم اين معنى را به « عادت درگذشتن » تعبير فرموده است . چون در آيات گذشته تحميق و تجهيل بتپرستان كرده شده ، ممكن بود كه مشركين جاهل برافروخته مىشدند ؛ و حركت ناشايسته از ايشان صادر مىشد ، و يا به استعمال الفاظ ناملائم مىپرداختند ؛ لهذا ، هدايت شد كه به عفو و گذشت عادت كنيد ؛ از نصيحت كناره مگيريد ؛ سخن معقول گفته باشيد ؛ و از بىدانشان اجتناب كنيد ؛ يعنى ، از حركات جاهلانهء آنها ، هر روز دست و گريبان شدن « 1 » حاجت ندارد . چون وقت فرارسد ، به آن واحد ، همه حساب آنها پاك مىشود ، و اگر كدام وقت « 2 » به مقتضاى بشريّت به كردار زشت آنها به خشم آئيد ، و شيطان لعين اراده كند كه از دور پيغمبر را مشتعل گردانيده ، آماده به كارى كند كه خلاف مصلحت باشد ، و يا شايستهء
« خُلُقٍ عَظِيمٍ »
و حلم و متانت وى نباشد ، فورا به خدا ( ج ) پناه آرد ؛ در مقابل عصمت و
هامش
( 1 ) . دست به گريبان شدن
( 2 ) . يك وقتى