عظيما فيذمّوا . ( ابن كثير ، صفحهء 576 ) و رجّح بعد ذلك قول عكرمة ؛ و اللّه اعلم .
فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ
( 166 )
پس چون تكبّر كردند از ترك آنچه منع كرده شد ايشان را از آن ؛ گفتيم ايشان را :
شويد بوزينگان ذليل !
تفسير : شايد پيشتر عذاب ديگر آمده باشد : هنگامى كه بكلّى از حد گذشتند ، چون بوزينگان ذليل مسخ شدند . و يا ،
« فَلَمَّا عَتَوْا
الآية » تفسير آيهء گذشته
« فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا »
قرار داده شود ؛ يعنى ، آن « عذاب بئيس » ، « ساختن به شكل بوزينه » بود . حضرت شاه - رحمه اللّه - مىگويد : « منعكنندگان ملاقات ماهيگيران را ترك دادند « 1 » ؛ ديوارى در ميان افراختند « 2 » ؛ سحرگاه بيدار شدند ، آواز ديگران را نشنيدند ؛ از بالاى ديوار نظر كردند ؛ در هر خانه بوزينه ديدند ، و بوزينگان مردم را شناختند ؛ به پاى اقارب خود افتاده ، و مىگريستند ؛ عاقبت به همين حال زبون پس از سه روز هلاك شدند . »
وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ
و ياد كن چون آگاه گردانيد پروردگار تو : البتّه بفرستد بر ايشان تا روز قيامت كسى را كه بچشاند به ايشان عقوبت ( سخت ) بد ؛
تفسير : از طرف خدا ( ج ) اعلان صريح شده بود كه اگر يهود بر احكام تورات عمل نكردند ؛ تا قرب قيامت ، فوقتا ، قومى بر آنها مسلّط مىشود كه آنها را در عذاب بد مبتلا داشته
هامش
( 1 ) . با آنان ترك معاشرت كردند ؛
( 2 ) . برافراشتند ؛