الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ فِي النَّارِ
جنّ و انس ، در آتش ؛
تفسير : يعنى ، چه اوّل و چه آخر ، كافران همه در دوزخ داخل مىشوند .
كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها
هرگاه كه درآيند امّتى ، لعنت كنند قومى ديگر ( مانند خود ) را ؛
تفسير : نه تنها در آن مصيبت دوزخيان با يكديگر همدردى نمىتوانند ؛ بلكه يكى به ديگر « 1 » طعن و لعن مىكنند . شايد پيروان به متبوعان خويش گويند : خدا ( ج ) بر شما لعنت كناد ! ما را با خود غرق نموديد ؛ و متبوعان پيروان خويش را گويند : اى ملعونان ! اگر ما به چاه افتاديم ، شما را چه كور كرد ؟ ! و على هذا القياس .
حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيها جَمِيعاً قالَتْ أُخْراهُمْ لِأُولاهُمْ رَبَّنا هؤُلاءِ أَضَلُّونا فَآتِهِمْ عَذاباً ضِعْفاً مِنَ النَّارِ قالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ
تا وقتى كه به يكديگر برسند در آن ، همه ؛ گويد جماعهء متأخّر ايشان در حقّ جماعهء متقدّمشان ؛ اى پروردگار ما ، اين گروه گمراه كردند ما را ؛ پس بده ايشان را عذاب ، دوچند از آتش ؛ گويد ( خدا ) : هر يكى را دوچند است ؛
هامش
( 1 ) . ديگرى