حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَ شَهِدُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ
( 37 )
تا وقتى كه بيايند نزد ايشان فرستادگان ما ، قبض كنند ارواحشان را ؛ گويند : كجا شد آنچه مىخوانديد بجز خدا ؟ ! گويند : گم شدند از ما ! و اقرار كنند بر نفسهاى خود كه بىشك ايشان كافر بودند .
تفسير : چون فرشتگان ، با نهايت شدّت ، روح آنها را قبض و به حال بد مىبرند ؛ به آنها مىگويند : چه شد كسانى كه خدا را مىگذاشتيد ، و آنها را مىخوانديد ؟ و امروز به كار شما نمىآيند ؟ ! آنها را بخوانيد تا شما را ازين مصيبت نجات دهند ! آنگاه كافران اقرار كنند ، و گويند : ما سخت در غلط فاحش افتاده بوديم كه چيزى را معبود و مستعان خويش قرار داده بوديم كه شايستهء آن نبودند ، و در اين روز مصيبت ، نشانى از آنها معلوم نيست ! امّا ، ازين اقرار و ندامت نابههنگام ، مفادى « 1 » به دست نمىآيد . پس حكم مىشود :
« ادْخُلُوا فِي أُمَمٍ ؛
الخ » در بعضى مواضع كه وارد شده « آنها از كفر و شرك خود انكار خواهند كرد » به اين آيت منافى نمىباشد ؛ زيرا ، در قيامت مواقف و احوال مختلف و جماعات بىشمار است ؛ گاهى از موقفى و جماعتى ، و گاهى از موقف و جماعت ديگر ذكر مىشود .
قالَ ادْخُلُوا فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ
گويد خدا : داخل شويد همراه امّتانى كه گذشتهاند پيش از شما ، از
هامش
( 1 ) . منفعتى ، سودى