و روغن و چربو و امثال آن را استعمال نمىكردند ؛ و بعضى از شير و گوشت بز پرهيز مىكردند . به تمام آنها توضيح شد كه هيچ يك از اينها خير و تقوى نيست ؛ خدا به شما جامه بخشيده كه پوشاك و آرايش تن شما باشد ، و در وقت عبادت وى بيشتر از سائر اوقات رعايت گردد ، تا بنده در بارگاه پروردگار خويش از نعمت وى بهره برداشته حاضر شود . آنچه را خداى متعال براى پوشيدن و نوشيدن و خوردن عنايت فرموده ، از آن تمتّع كنيد ؛ به شرطى كه « 1 » در آن اسراف نباشد .
معنى « اسراف » تجاوز كردن از حدّ است ؛ و آن چند نوع مىباشد . حلال را حرام قرار دادن ، حلال را گذاشتن ، و از حرام متمتّع شدن ؛ بيهوده و حريصانه و بدون تمييز چيزى خوردن ؛ بدون اشتها خوردن ؛ ناوقت « 2 » خوردن ؛ يا : چندان اندك خوردن كه براى بقاى صحّت جسمانى و قوّت عمل كافى نباشد ؛ يا : خوردن چيزى كه مضرّ صحّت باشد ؛ و غير ذلك . كلمهء اسراف ، به تمام اين اشياء شامل شده مىتواند « 3 » . مصرف بىجا نيز يكى از افراد آن است . از لحاظ مفاد ، عمومى ، بعضى اسلاف گفتهاند : « جمع اللّه الطبّ كلّه فى نصف آية » يعنى : خدا ( ج ) تمام طبّ را در نيمهء اين آيت فراهم نموده .
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ كَذلِكَ نُفَصِّلُ
بگو : كه حرام كرد زينت خدا را كه پيدا كرده است براى بندگان خود ، و پاكيزهها را از رزق ؟ ! بگو : در حقيقت ، اين نعمتها براى كسانى است كه ايمان آوردهاند در زندگانى دنيا ، خاص شده براى ايشان روز قيامت ؛ همچنين مفصّل بيان مىكنيم
هامش
( 1 ) . به شرط آنكه
( 2 ) . بىوقت ، بىموقع
( 3 ) . تمامى اين چيزها را مىتواند شامل بشود .