اسْتَهْوَتْهُ الشَّياطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرانَ لَهُ أَصْحابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنا
از راه ببرده باشند او را ديوان در زمين ، متحيّر مانده ، مر او را ياراناند كه مىخوانندش بسوى راه راست كه بيا بسوى ما !
تفسير : صفت مسلمان اين است كه گمراهان را نصيحت كرده به راه راست آرد ؛ و كسانى كه از خدا گريخته به آستان ديگرى سر نهادهاند ؛ براى سجده كردن در پيشگاه حضرت خداوند يگانه ، فكر كنند . از مسلمان اين توقّع لغو است كه جز خدا به حضور هستى ديگرى سر خم نمايد كه در اختيار وى نه سود است و نه زيان ؛ يا در صحبت اهل باطل ، جادّهء هموار توحيد و ايمان را باز گذارد ، و يا بسوى راههاى پيچاپيچ و مغويانهء شرك برگردد . اگر معاذ اللّه چنين كند ، مثال وى چون مسافريست كه با رفقاى رهشناس در جنگلى سفر مىكرد ؛ ناگهان غول بيابان فريبش داد و از راه برد ؛ او حيران و بهتزده هر طرف مىگردد ؛ رفقايش به دلسوزى فرياد مىكنند :
اينجا بيا ! اين طرف راه است ! امّا ، وى حيران و مخبوط الحواسّ شده ؛ نه چيزى مىداند ، و نه آن طرف مىآيد . بدانيد كه براى مسافر آخرت نيز راه راست اسلام و توحيد است ، و آنكه به متابعت و معيّتش اين سفر به پايان مىرسد ، حضرت پيغمبر است و متابعان وى ؛ تيرهبختى كه به پنجهء شياطين و مضلّين گرفتار آمده ، در صحراى ضلالت حيران و آواره گردد ، رهنما و همراهان او چندانكه او را از همدردى به جادّهء حق رهنمائى كنند ، گوش به آن ندهد ، و ادراك نكند ؛ پس اى گروه اشرار ، مقصد شما اين است كه ما نيز مورد اين مثال باشيم ! اين آيت ، دربارهء آن مشركان فرود آمده كه از مسلمانان درخواست نموده بودند كه اسلام را ترك كنند .
قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى
بگو : هر آئينه هدايت خدا همان است هدايت حقيقى ؛
تفسير : از ما اميدوار نباشيد كه وى را بگذاريم ، و به راهى كه شيطان مىنمايد رهسپار