طَعِمُوا إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَ آمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَ أَحْسَنُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
( 93 )
پيشتر خوردند چون از آينده ترسيدند ( پرهيزگارى كردند ) و ايمان آوردند و كارهاى شايسته كردند ، باز مىترسيدند ( پرهيزكارى كردند ) و يقين كردند ( ايمان آوردند ) ، باز مىترسيدند ( پرهيزگارى كردند ) و نيكوكارى كردند ، و خدا دوست مىدارد نيكوكاران را .
تفسير : در احاديث ، نهايت قوى و صحيح مذكور است كه چون آيات تحريم نازل گرديد ، صحابه ( رض ) سؤال كردند : يا رسول اللّه ، چطور است حال مسلمانانى كه پيش از نزول تحريم شراب نوشيدند و در همان حال وفات يافتند ( مثلا ، بعضى از اصحاب در جنگ احد شراب نوشيده شريك شدند در حالتى كه شراب در شكم آنها موجود بود ، به شهادت رسيدند ) ؟ اين آيات در اين باره نازل شد .
بعد از ديدن عموم الفاظ ، و روايات ديگر ، مطلب « 1 » اين آيات اين است كه كسانى كه ايمان و عمل صالح دارند ، زنده باشند يا مرده ، براى آنها خوردن كدام چيز مباح « 2 » به وقت اباحت هيچ مضايقه نيست ؛ خصوصا وقتى كه آن مردم در عموم احوال خود با تقوى و ايمان متّصف بوده و در آن خصال افزوده باشند ؛ حتّى در مدارج تقوى و ايمان پيشرفت كرده تا مرتبهء « احسان » رسيده باشند كه براى يك مؤمن مقام انتهائى ترقّيات روحانى مىباشد ، و بنده در آنجا رسيده مورد محبّت خاصّ حق تعالى واقع مىشود ؛ و فى حديث جبرئيل : « الاحسان انّ تعبد اللّه كانكّ تراه » . پس در باب صحابهء پاكباز كه عمر خود را در ايمان و تقوى به سر برده باشند ، و نسبت احسان را حاصل كرده و در راه خدا ( ج ) شهيد شدند ، قطعا گنجايش نيست كه اين گونه خلجان
هامش
( 1 ) . مفاد ، مقصود
( 2 ) . هيچ چيز مباح ، هيچيك از مباحات