گردانيدند ؛ حال آنكه استقبال بيت المقدس بطور قطعى به آنها معلوم بود ، و خبر واحد ظنّى براى خبر قطعى ناسخ شده نمىتوانست « 1 » . بنابرآن « 2 » ، علماى اصول تصريح كردهاند كه اين خبر بنابر آنكه محفوف به قرائن بود ، قطعى فهميده شد ؛ پس قرائن و آثارى كه بهطور حتمى خبر مىداد كه حكم « تحريم خمر » يا « تحويل قبله » امروز يا فردا نازل شدنى است ؛ گويا ، قرائن مذكور ، به يك طريق ، پيش از نزول حكم ، صحابه را فى الجمله با رضاى الهى ( ج ) مطّلع مىكرد ، لهذا درين دو مسئله ، استفسار راجع به حالت قبل از نزول حكم نمىتوان محلّ استبعاد شد ؛ خصوصا در باب خمر كه اشارتى بس واضح در ممانعت آن در
« إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما »
و غيره موجود بود ؛ و اللّه سبحانه و تعالى اعلم .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللَّهُ بِشَيْءٍ مِنَ الصَّيْدِ تَنالُهُ أَيْدِيكُمْ وَ رِماحُكُمْ
اى مؤمنان ، هر آئينه مىآزمايد شما را خدا به چيزى از شكار ، كه مىرسد به آن دستهاى شما و تيرهاى شما ؛
تفسير : در ركوع گذشته از « تحريم طيّبات » و اعتداء منع شده بود ، و از بعض چيزها حكم اجتناب داده شده بود كه بهطور دائمى حرام مىباشند ؛ در اين ركوع ، از ارتكاب بعض اشياء منع كرده شده كه حرمت آنها دائمى نيست ، بلكه با بعضى احوال و اوضاع مخصوص بوده است ؛ يعنى ، شكار كردن به حالت احرام ؛ مطلب اين است كه از طرف خدا اين امر براى امتحان بندگان مطيع و فرمانبردار است كه آنها در حالت احرام بوده وقتى كه شكار پيش رويشان باشد و به سهولت به گرفتن و كشتن آن قادر باشند ، كيست كه بدون آنكه خدا را ببيند از حضرت او ترسيده حكم او را به جا مىآرد ، و در اثر اعتداء ( تجاوز نمودن از احكام خداوندى ) از مجازات الهى مىترسد » .
قصّهء اصحاب سبت در سورهء بقره گذشته كه حق تعالى آنها را مخصوصا به روز شنبه از
هامش
( 1 ) . خبر واحد ظنّى نمىتوانست خبر قطعى را نسخ كند .
( 2 ) . بنابراين ،