تفسير : چه احسان بزرگى است كه ما از طيّبات كناره گرفتيم ، امّا خداوند ( ج ) از اين كنارهگيرى منع فرمود ، و اگر كسى خطأ طيّبات را بر خود حرام گرداند ، پس ( با حفاظت يمين ) طريق حلال گرديدن آن هم بيان شد .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ
اى مؤمنان جز اين نيست كه خمر و قمار و نشانههاى معبودان باطل و تيرهاى فال ؛
تفسير : « انصاب » و « ازلام » در ابتداى همين سورت در تحت « و ما ذبح على النّصب و ان تستقسموا بالازلام » گذشته است .
رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
( 90 )
پليد است ، از كردار شيطان ؛ پس احتراز كنيد از وى ، تا رستگار شويد .
تفسير : پيش ازين آيت هم بعضى آيات در باب خمر ( شراب ) نازل شده بود . نخست اين آيت نازل شد :
« يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ ؛ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ ، وَ إِثْمُهُما أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما »
( بقره ، ركوع 27 ) . اگرچه ازين آيه اشارهء بسى واضح به طرف تحريم خمر كرده شده بود ، امّا چون بهطور واضح ترك آن حكم نشده بود ، لهذا حضرت عمر ( رض ) آن را شنيده گفت « اللّهمّ بيّن لنا بيانا شافيا » ؛ سپس آيت ديگر نازل شد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ، لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى
- الى آخر الآية » ( نساء ، ركوع 6 ) . در اين آيت هم تحريم خمر تصريح نشده بود ؛ اگرچه در حالت سكر ، نماز ممنوع گرديد ، و اين قرينه براى اين بود كه شراب غالبا بهطور كلّى و عنقريب حرام شدنى است ؛ مگر « 1 » چون شراب نوشى در عرب نهايت رواج داشت ، و مردم را دفعتا به ترك آن مجبور نمودن نظر به عادت مخاطبين سهل نبود لهذا به تدريج حكيمانه نخست در
هامش
( 1 ) . ليكن