وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ
و اگر برسد ايشان را نيكوئى ، مىگويند : اين از جانب خداست ؛ و اگر برسد ايشان را بدى ، مىگويند : اين از جانب تست ؛
تفسير : احوال شگفتانگيز منافقان را بشنويد : اگر مسلمانان درست جنگ كنند ، و فيروز گردند ، و غنيمت به دستشان افتد ، گويند : اين از جانب خداست ؛ يعنى به تصادف واقع شده ! و تدبير پيغمبر ( ص ) را در آن دخلى نيست ؛ و اگر تدبير درست نيفتد ، و هزيمت واقع شود ، بر تدبير پيغمبر الزام مىآرند « 1 » .
قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً
( 78 )
بگو : همه از جانب خداست ؛ پس چه حال است اين مردم را ؟
نزديك نيستند كه بدانند سخنى را !
تفسير : خدا ( ج ) مىفرمايد : اى محمّد ، در پاسخ آنها بگو كه خير و شر از جانب خداست كه آفريدگار و هستىبخش موجودات حضرت اوست ، و ديگرى را در آن دخلى نيست ، و تدابير پيغمبر ( ص ) نيز از سوى خدا و الهام الهى ( ج ) است ؛ الزام شما بر پيغمبر « 2 » ( ص ) نادرست ، و مظهر قصور دانش شماست ؛ اينها همه حكمت الهى ( ج ) مىباشد كه شما را متنبّه مىگرداند ، و با شما معاملهء امتحان مىكند . اين جواب اجمالى بود ؛ در آيت آينده ، الزام منافقان به تفصيل ذكر مىشود .
هامش
( 1 ) . اشكال مىكنند . ايراد وارد مىكند .
( 2 ) . ايراد گرفتن شما به پيغمبر