تفسير : در چندين آيات گذشته دربارهء احتياط كردن از مال يتيمى به اقسام مختلف حكم شده ، و خيانت در مال يتيم گناه بزرگ نشان داده شده ؛ اكنون در آخر راجع به خيانت در مال يتيم وعيد سخت فرمود ، و حكم مذكور را خوب مؤكّد گردانيد : هركه بدون حق مال يتيم را مىخورد ، شكم خويش را به آتش جهنّم « 1 » پر مىكند ؛ يعنى ، انجام آن خوردن اين است ؛ و جملهء اخير آن را ظاهر كرده است .
يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ
حكم مىكند شما را خدا ، در حق اولادتان كه : مرد راست مانند حصّهء دو زن ؛
تفسير : توارث خويشاوندان ميّت در آيت فوق ذكر ، و دربارهء تعيين و تقرّر حصص آنها اجمالا اشارتى رفته بود ؛ اينجا از اقارب و حصص آنها به تفصيل ذكر مىشود . چون پيش از آن راجع به حقوق يتيمان ، به تأكيد و تشدّد ذكر رفته ؛ از آن معلوم مىشود كه اگر در خويشاوندان ميّت يتيمى باشد ، بايد در اداى حصّهء آن بيشتر اهتمام و احتياط شود . يتيمان را به رسم عرب قديم ، محروم كردن از ميراث ، گناه بزرگ و ستم عظيم است ؛ اكنون ، در ميان اقارب ، بيشتر از همه حصّهء اولاد توضيح گرديد ؛ اگر ميّتى پسر و دختر داشته باشد ، قاعدهء تقسيم ميراث اين است كه يك پسر برابر دو دختر حصه مىگيرد ؛ مثال : اگر ميّتى يك پسر و دو دختر دارد ، نصف مال به پسر و نيمهء ديگر به دو دختر تقسيم مىشود ؛ و اگر يك پسر و يك دختر داشته باشد ؛ دو ثلث به پسر و يك ثلث به دختر مىرسد .
فَإِنْ كُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ
( پس ) اگر تنها باشند زنان ، زياده از دو ؛ پس مر آنهاراست دو ثلث آنچه گذاشته از مال ؛ و اگر باشد مولوده يكى ؛ پس مر اوراست نيم مال .
هامش
( 1 ) . با آتش جهنّم