تفسير : اگر اولاد ميّت تنها زنان يعنى دخترانست و پسر نمانده ؛ در صورتى كه دختران بيشتر از دو نفر باشند ، به آنها دو ثلث مىرسد ؛ و اگر تنها يك دختر مانده باشد ، نصف متروكهء ميت به وى مىرسد . بايد دانست ، در ذيل
« لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ - الْأُنْثَيَيْنِ »
، كه يك دختر با يك پسر ثلث مىگيرد ؛ و چون حصّهء پسر از دختر بيشتر است ، پس يك دختر با يك دختر ديگر حتما يك ثلث حصّه دارد ؛ چون حصّهء دختر بنابر موجوديّت پسر از يك ثلث كم نمىباشد ، به سبب دختر دوّم چهطور كم شده مىتواند « 1 » ؟ ! چون در آيت گذشته ، حكم دو دختر معلوم شده بود ؛ در اين آيت ، دخترانى كه از دو زايد باشند ، تصريح گرديد ؛ تا اشتباه نشود كه هرگاه حصّهء دو دختر از يك دختر بيشتر است ، بايد حصّهء سه ، چهار دختر از دو دختر زايد باشد « 2 » ؛ چنين نيست ؛ تعداد دختر كه از يك تجاوز كند ، چه دو باشد و چه ده ، دو ثلث حصّه مىگيرد .
فايده : در اين آيت دو نوع ميراث توضيح شده : اوّل كه ميّت هر دو نوع اولاد يعنى دختر و پسر داشته باشد ؛ دوّم ، تنها دختر داشته باشد ؛ و اين نيز دو قسم است كه يك دختر باشد يا بيشتر از آن ؛ امّا ، يك نوع ديگر باقى مانده ، يعنى ميّت تنها پسر داشته باشد ؛ حكم آن اين است كه تمام ميراث به پسر مىرسد ؛ چه يكى باشد ، چه بيشتر .
وَ لِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ واحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كانَ لَهُ وَلَدٌ
و مر پدر و مادر ميّت را ، براى هر يك از آن دو شش يك است ؛ از آن مالى كه گذاشته ، اگر باشد ميّت را فرزندى ؛
تفسير : اكنون ميراث پدر و مادر را در سه صورت بيان مىكند : اوّل كه ميّت اولاد داشته باشد ؛ پسر يا دختر ؛ حصهء ششم « 3 » مال متروكه به هر يك از پدر و مادر مىرسد .
فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أَبَواهُ
( پس ) اگر نباشد او را فرزند ، و وارث مال او پدر و مادر او باشند ؛
هامش
( 1 ) . چطور مىتواند كم بشود ؟ !
( 2 ) . زيادتر باشد
( 3 ) . يك ششم ( 6 / 1 )