فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ
( پس ) مادر او راست سه يك ؛
تفسير : صورت دوّم اين است كه ميّت هيچ اولاد نداشته باشد ؛ تنها پدر و مادر وارث او باشند ؛ يك ثلث مال متروكه به مادر ، و دو ثلث باقيمانده به پدر مىرسد .
فَإِنْ كانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ
پس اگر باشد او را برادران ، پس مادر او راست شش يك ؛
تفسير : صورت سوّم اين است كه ميت بيشتر از يك برادر و خواهر داشته باشد ؛ چه اينها حقيقى باشند ، چه صرف در پدر يا مادر شريك باشند ، و ميّت اولاد نيز نداشته باشد ؛ حصهء ششم به مادر مىرسد ، و بقيّه تماما به پدر داده مىشود ؛ برادر و خواهر را چيزى داده نمىشود ؛ و اگر ميّت يك برادر يا يك خواهر داشته باشد ، چنانچه « 1 » در صورت دوّم ذكر شد ، يك ثلث به مادر و دو ثلث به پدر مىرسد .
مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِها أَوْ دَيْنٍ
بعد از اداى وصيّت است كه كرده به آن ، يا بعد از دين ؛
تفسير : تمام اين حصص كه ذكر شد ، بعد از اداى وصيّت و قرض ميّت به ورثه داده مىشود ؛ يعنى ، به ورثه همان مال داده مىشود كه بعد از انجام وصيّت و اداى قرض باقى مانده باشد ؛ مراد از نصف و ثلث و غيره از همين مال است نه تمام مال .
فايده : مال ميّت نخست به كفن و دفن وى صرف شود ؛ بقيّهء او به قرضداران او داده شود ؛ و اگر چيزى بماند ، تا يك ثلث آن در وصيّت ميّت صرف شود ؛ و باقيمانده به ورثه تقسيم گردد .
آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ
پدران شما و پسران شما ؛ نمىدانيد كدام آنها نزديكتر است به شما
هامش
( 1 ) . چنان كه