تفسير : فتح و شكست چيزى است متغيّر ؛ مقصد اين بود كه مؤمنان را مقام بلند شهادت عطا فرمايد ، و مؤمن را از منافق نقد و سره نمايد ؛ مسلمانان را اصلاح ، و يا از ذنوب پاك سازد ، و كافران را آهسته آهسته محو و نابود گرداند . وقتى كه كافران به غلبهء عارضى و كاميابى موقّتى مسرور و مغرور شده در كفر و طغيان بيش از پيش غلو كنند بيشتر مستحقّ قهر و غضب خدا ( ج ) خواهند شد . بنابراين علّت ، اين هزيمت عارضى بر مسلمانان وارد شد ؛ و الّا خدا ( ج ) از كافران راضى نيست .
أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصَّابِرِينَ
( 142 )
آيا گمان داريد كه داخل شويد در بهشت ؟ ! و هنوز متميّز نساخته است خدا مجاهدان را از شما ؛ و متميّز نكرده است صابران را .
تفسير : مقامات عليا و درجات قصواى بهشت كه خدا ( ج ) مىخواهد شما را به آن فائز گرداند ، آيا شما مىپنداريد كه بدون رنج و زحمت ، آنجا خواهيد رسيد ؟ و تا خدا ( ج ) شما را مورد امتحان قرار ندهد كه در ميان شما كه جهاد مىكند ؛ و كه هنگام نبرد صبر و پافشارى مىنمايد ؛ شما چنين خيال نكنيد به اين مقامات عاليه كسى فائز مىشود كه در راه خدا به تحمّل « 1 » هر نوع سختى و مصيبت ، و براى تقديم هرگونه فداكارى آماده باشد .
اين رتبهء بلند به هر كس ندادهاند * هر مدّعى چگونه به دار و رسن رسد
وَ لَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ
( 143 )
و به تحقيق ، شما تمنّا مىكرديد مرگ را ، پيش از آنكه ملاقات كنيد آن را ؛ پس به تحقيق ، ديديد آن را ، و شما انتظار مىبرديد .
هامش
( 1 ) . براى تحمّل