از كمال غرور موقع ندارند كه « 1 » سر خويش را بلند نمايند . اين عادت هميشگى من است ؛ كه در روزگار ، سختى و نرمى ؛ درد و آسايش ؛ رنج و راحت مردم را ميانشان ردّوبدل مىنمايم ؛ و در اين امر بسيار حكمتها مضمر است ؛ پس آنها كه به غرض حمايت باطل رنج مىبرند ، و دل از دست نمىدهند ؛ شما در راه حمايت حق چگونه دل از دست مىدهيد .
وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا
و تا معلوم كند ( متميّز ) گرداند خدا كسانى را كه ايمان آوردند ؛
تفسير : براى اينكه مسلمانان صادق از منافقان جدا ، و رنگهاى هر كدام درست و آشكار به نظر آيد .
وَ يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ
( 140 )
و بگيرد از شما شهيدان ؛ و خدا دوست ندارد ستمگاران را .
تفسير : اگر مراد از « ظالمين » مشركان باشند كه در جنگ احد طرف مقابل بودند ، مقصد اين است كه سبب موفّقيّت عارضى آنان اين نيست كه خدا ( ج ) به آنها محبّت دارد ، بلكه اين امر مبنى بر اسباب ديگر است ؛ و اگر مراد از ظالمان آن منافقان باشد كه در اثناى جنگ از مسلمانان جدا شده بودند ، پس اين امر توضيح شد كه آنها چون نزد خدا ( ج ) مبغوض بودند ، از شرف ايمان و مقام رفيع شهادت دور كرده شدند .
وَ لِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقَ الْكافِرِينَ
( 141 )
و براى آنكه پاك و صاف گرداند خدا مؤمنان را ؛ و محو گرداند كافران را .
هامش
( 1 ) . فرصت ندارند كه ، ياراى آن را ندارند كه