آثار ايشان نگاه كنيد ؛ كه اين آثار تا هنوز نزديك وطن شما پديدار است ؛ سزاوار آن است كه هر دو حريف نبرد احد از دقّت « 1 » ، به اين واقعات عبرت گيرند ؛ يعنى مشركان كه در راه عداوت پيغمبر ( ص ) به پامال نمودن حق برخاستند ، به موفّقيّت اندك و عارضى خويش مغرور نشوند ، كه عاقبت ايشان جز هلاك و بربادى « 2 » چيزى نيست ؛ مسلمانان نيز از شدايد و تطاولات وحشتانگيز كافران و هزيمت موقّتى و آنى خويش ملول و نااميد نگردند ؛ زيرا ، عاقبت حق غالب و پيروز مىگردد . از قديم سنّت خدا ( ج ) چنين است ؛ و سنّت الهى ( ج ) تبديل نمىشود .
هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ
( 138 )
اين بيان است براى مردم ؛ و هدايت و نصيحت است براى ترسندگان .
تفسير : در قرآن كريم ، اين مضامين براى تنبيه عامّهء مردم بيان مىگردد ، كه همه آن را بشنوند ؛ كسانى كه از خدا مىترسند ، از آن هدايت و پند مىگيرند ؛ امّا ، كسانى كه در دلهايشان ترس الهى نباشد ، از تنبيهات ناصحانه چه بهره مىيابند ؟ !
وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
( 139 )
و سست مشويد ؛ و اندوهناك مباشيد ؛ و شما غالبيد ؛ اگر هستيد ايمانداران .
تفسير : اين آيات راجع به غزوهء احد فرود آمده ؛ آنگاه كه مجاهدان اسلام از جراحات خسته شده بودند ؛ آنگاه كه نعش جنگجويان نامورشان روى به روى آنها مثله شده افتاده بود ؛ و شقاوت پيشهگان بدبخت ، خود پيغمبر ( ص ) را نيز مجروح گردانيده بودند ؛ و ظاهرا ، هرگونه اسباب هزيمت به نظر مىآمد . در هجوم اين شدايد ، و يأس ، نداى خداى متعال شنيده شد كه
« وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ »
ببينيد ؛ از شدايد هراسان نشويد ؛ و در مقابل
هامش
( 1 ) . از روى دقّت ، با دقّت ،
( 2 ) . بر باد رفتن ، تباه شدن