وَ مَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ
( 126 )
و نيست مدد مگر از نزد خدا ؛ غالب ، با حكمت .
تفسير : اين همه وسايل فوق العادهء غيبى به صورت اسباب ظاهرى ، محض از اينجهت آماده شده كه از دلهاى شما اضطراب و هراس دور شود ، و سكون و اطمينان نصيب گردد ؛ و الّا معاونت خداوندى به اين اشياء محدود و منحصر نيست ، و نه به اسباب محتاج مىباشد ؛ اگر بخواهد ، محض به قدرت خود ، بدون فرشتگان ، كار شما را انجام مىدهد ، يا بدون توسّط شما كفّار را خايب و خاسر مىگرداند ؛ يا از يك فرشته همان كارى را مىگيرد كه از پنجهزار فرشته گرفته مىشود ! امدادى كه فرشتگان مىرسانند ، به قدرت و مشيّت خداى قدير متعال است ؛ احدى را اختيار و نيروى مستقلّ نيست . بالاتر ازين ، حكمت اوست كه به كدام موقع و كدام نوع اسباب و وسايط كار گرفتن مناسب است ؛ رازهاى تكوين را ( جز او ) هيچ كس احاطه نمىتواند . شعر :
حديث از مطرب و مى گوى و راز دهر كمتر جو * كه كس نگشود و نگشايد بحكمت اين معمّا را
لِيَقْطَعَ طَرَفاً مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوا خائِبِينَ
( 127 )
تا هلاك كند طايفهاى از كافران را ؛ يا ذليل كند ايشان را ؛ پس بگردند نامرادشدگان .
تفسير : مقصد از فرود آوردن فرشتگان به مدد شما اين بود كه دلهاى شما قوّت پذيرد ؛ از خداى متعال بشارت و اطمينان يابيد ؛ و به كمال جمعيّت خاطر ، و منتهاى شجاعت ، با دشمن مقابله كنيد ؛ مطلب آن بود كه نيروى كافران زايل ، بازوان آنها بريده ، و ناموران سابقشان كشته شوند ؛ به خوارى اسير گردند ؛ و بقيّة السيف ، با هزارگونه افتضاح و ناكامى ، به هزيمت روند ؛ چنان كه اين امر به وقوع پيوست . هفتاد تن از رؤسايشان كه فرعون اين امّت ( ابو جهل ) نيز در ميان بود ، به قتل رسيدند ؛ و هفتاد نفر اسير گرديدند ؛ و بقيّه ، با يك جهان ذلّت و ناكامى ، جانب