هذا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمِينَ
( 125 )
مدد مىكند به شما پروردگار شما به پنجهزار از فرشتگان ، نشاندار ؛
تفسير : سههزار فرشته بدون شك كافيست ؛ باز هم اگر شما به صبر و استقلال ثابت مانديد ، و تقوى نموديد « 1 » ، و از نافرمانى كناره گرفتيد ، و سپاه كافران دفعتا بر شما هجوم كنند ؛ در اين حال ، بجاى سههزار ، پنجهزار فرشته به نصرت شما فرستاده مىشود . فرشتگان و اسپانشان داراى علامت مخصوص مىباشند . چون شمارهء كافران در غزوهء بدر هزار نفر بود ؛ اوّلا « 2 » ، مناسب آن ، هزار فرشته وعده داده شد ( چنان كه در سورهء انفال مىآيد ) و بعدا ، براى اينكه مرعوبيّت مسلمانان زايل شود ، تعداد آن يك بر سه قرار يافت ؛ زيرا ، جمعيّت كافران سه برابر مسلمانان بود . موافق روايت شعبى ، بعد از آنكه مسلمانان خبر شدند كه كرز بن جابر با تعداد زياد ، به امداد مشركين مىآيد ، اضطراب جديدى توليد گرديد ؛ خداوند ( ج ) براى تسكين و تقويت مزيد مسلمانان وعده فرمود كه اگر شما صبر و تقوى نمائيد ، به يارى شما پنجهزار فرشته مىفرستم ؛ و اگر امداد مشركان به صورت ناگهانى مىرسد ، باز هم مشوّش مباشيد ؛ خداوند ( ج ) به شما مدد مىكند . شايد تعداد پنجهزار از اين معيّن شد كه لشگر به پنج حصّه تقسيم مىشد ، تا به هر حصّه كمك هزار نفرى رسانيده شود . وقتى كه مدد كرز بن جابر به مشركين نرسيد ، بعضى مىگويند كه وعدهء پنجهزار ايفاء نشده ؛ زيرا كه آن به آيهء
« يَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هذا »
متعلّق بود ؛ و به قول بعضى پنجهزار فرشته نازل شده ؛ و اللّه اعلم . بيان مفصّل در انفال مىآيد .
وَ ما جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرى لَكُمْ وَ لِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُمْ بِهِ
و نگردانيد اين مدد را خدا مگر مژده به شما ؛ و تا اطمينان يابد دلهاى شما به آن ؛
هامش
( 1 ) . تقوى پيشه نموديد ،
( 2 ) . ابتدا ،