خدا ( ج ) بسپارد ؛ حكمتى را كه خدا ( ج ) در نظر دارد ، نفاذ مىدهد ؛ امّا ، دعاى بد تو آنها را هلاك مىگرداند ؛ آيا بهتر نيست كه خدا ( ج ) در عوض هلاك ، اين دشمنان را عاشقان جاننثار تو و حاميان اسلام گرداند ؟ ! چنان كه بعد از اندك مدّتى ، كسانى را كه پيغمبر ( ص ) اراده داشت دربارهءشان دعاى بد نمايد ؛ خدا ( ج ) به قدمهاى وى افگند ؛ و در زمرهء سربازان اسلام شامل كرد « 1 » ؛ د و به حكم
« لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ »
، پيغمبر ( ص ) را متنبّه گردانيده ، گفت : بنده اختيار ندارد ، و علم وى محيط نمىباشد ؛ هرچه را خدا ( ج ) خواهد انجام مىدهد ؛ كافران اگرچه ستمگرانند ، و دشمن تو مىباشند ؛ اگر خدا ( ج ) بخواهد آنها را هدايت مىكند ، و اگر بخواهد عذاب مىنمايد ؛ تو دربارهء آنها دعاى بد منما ! از بعض روايات ، شأن نزول اين آيات نوع ديگر معلوم مىشود ؛ اينجا موقع تفصيل نيست ؛ در فتح البارى چند جا در اينباره شرح كافى داده شده ؛ مراجعه شود .
وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
( 129 )
و مر خداراست آنچه در آسمانهاست ، و آنچه در زمين است ؛ مىآمرزد هركه را خواهد ، و عذاب مىكند هركه را خواهد ؛ و خدا آمرزنده ، مهربان است .
تفسير : در تمام آسمانها و زمينها فرمان خداى واحد متعال نافذ است ، و همه مخلوق و مملوك اوست ؛ هركه را مناسب دانسته ، توفيق ايمان ارزانى داشته مىبخشد ؛ و هركه را مىخواهد به مجازات كفرشان گرفتار مىكند . شايد در آخر به فرمان
« وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ »
اشارت است به اينكه دربارهء كسانى كه تو مىخواستى دعاى بد كنى ، خدا ( ج ) آنها را به دولت ايمان فايز مىگرداند ؛ و مورد آمرزش و بخشايش خويش قرار مىدهد .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا الرِّبَوا
اى مؤمنان ، نخوريد سود ؛
هامش
( 1 ) . درآورد ؛ داخل گردانيد ؛