تفسير : قصهء زكريّا و يحيى ( ع ) به مناسبت مقام ضمنا در ميان آمده بود ، و در آن اصطفاى عمران تأكيد ، و قصّهء حضرت مسيح تمهيد ، و درينجا انجام يافت ، و بار ديگر سخن به واقعات مريم و مسيح منتقل گرديد ؛ چنانچه « 1 » پيش از مسيح فضل و شرف مادر وى بيان مىگردد .
يعنى : فرشتگان مريم را گفتند : خدا از روز نخست ترا برگزيد و با آنكه دخترى بودى ، ترا در نذر خويش پذيرفت ؛ به تو كرامات روشن و هرگونه احوال عالى بخشايش كرد ؛ اخلاق پاكيزه ، طبعى منزّه ، نزاهتى ظاهرى و باطنى ، بخشيد ؛ و ترا سزاوار خدمت مسجد خود گردانيد ؛ و بر زنان جهان ، بنابر بعض وجوه ، فضيلت داد ؛ مثلا ، مريم را چنان مستعدّ گردانيد كه بدون مسّ بشر پيغمبر اولو العزمى چون مسيح از وى توّلد گرديد كه اين امتياز هيچ زنى را حاصل نشده بود .
يا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَ اسْجُدِي
اى مريم ، به خشوع بندگى كن به پروردگارت ، و سجده نما ؛
تفسير : ترا كه خدا ( ج ) چنين مقام بلند و عزّت ارجمند موهبت فرمود ، شايسته آن است كه به حضور حضرت وى به اخلاص و تذلّل خم شوى ، و در انجام وظايف بندگى بيشتر سرگرم باشى ، تا كار بزرگى كه خدا ترا بدان جهت آفريده به ظهور پيوندد .
وَ ارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ
( 43 )
و ركوع كن با ركوعكنندگان .
تفسير : تو چنان ركوع كن كه راكعان به حضور خدا ( ج ) مىنمايند ؛ يا مطلب اين است كه نماز را به جماعت ادا كن . شايد از اين جهت اصل نماز به عنوان ركوع تعبير شده كه هركه در حال ركوع با امام شريك مىشود گويا تمام ركعت را يافته است ؛ كما يفهم من كلام ابن تيمّيه ؛ و اللّه اعلم . به اين تقدير « اقنتى » قنوت مراد از قيام است ، پس معلوم است كه هيئتهاى سهگانهء نماز ( قيام ، ركوع ، سجود ) تماما در اين آيت ذكر مىشود .
تنبيه : ممكن است در آن وقت شركت زنان در جماعات به صورت عمومى جايز بود ، يا به صورت خاص در حال مأمونيّت از فتنه ، يا اين خصوصيّت براى مريم بود ؛ يا مريم در حجره
هامش
( 1 ) . چنان كه