أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
( 284 )
دلهاى شماست ، يا پنهان كنيد آن را ، حساب مىكند با شما به آن خدا ؛ پس بيامرزد كسى را كه خواهد ، و عذاب كند كسى را كه خواهد ؛ و خدا بر هر چيز تواناست .
تفسير : درين سورهء مبارك ، هر قسم احكام ، از قبيل اصول و فروع عبادات بدنى و مالى ، به كثرت بيان گرديده ، و شايد بدين سبب ، اين سوره « سنام القرآن » خوانده شده ؛ لهذا ، مناسب چنان است كه بندگان را ، به صورت تام ، ترهيب و ترغيب كند تا به احكام متذكّره « 1 » عمل كنند ، و تقصير نورزند . ازينجاست كه در آخر اين سوره احكام بيان شد ؛ و اين آيت به تهديد و تنبيه فرود آمده ، همگان را به تعميل « 2 » احكام مذكور مكلّف گردانيد . همچنين كسانى را كه در طلاق ، نكاح ، قصاص ، زكات ، بيع ، ربا و امثال آن ، حيله و تدابير را كه خود وضع نمودهاند طرف استفاده قرار مىدهند ، و امور ناجايز را جايز مىپندارند ، و از خودرأيى و لجاج كار مىگيرند « 3 » ، طرف تنبيه قرار داد : ببينيد ، ذاتى كه شايستهء آن است كه ما به حضرت او بندگى كنيم ، بايد مالك و پروردگار همه باشد ، و آنكه تواند احوال آشكار و نهان ما را محاسبه كند ، بايد بر همه جزئيات و كلّيّات امور علم كامل داشته باشد ، و آنكه تواند بعد از حساب مكافات و مجازات دهد ، بايد همه چيزها كاملا در قدرت او باشد ؛ از اين جهت است كه خداوند ( ج ) اين سه كمال : ملك ، علم و قدرت خويش را در اين موقع بيان كرد . اين اوصاف در آيت الكرسى نيز بيان شده . ذات مقدّس او مالك و آفريدگار تمام كائنات است ؛ علم او محيط ، و قدرت وى بر همه شامل است ؛ پس ، هر كه در آشكار و نهان از فرمان وى سرباز زند ، نجات يافته نتواند . « 4 »
آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ
ايمان آورد پيغمبر به چيزى كه نازل شده به وى از طرف پروردگارش ،
هامش
( 1 ) . ياد شده
( 2 ) . اجراى
( 3 ) . خودرأيى و لجاجت پيش مىگيرند ،
( 4 ) . نجات نتواند يافت .