فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ
( 178 )
پس كسى كه تجاوز كرد بعد از اين ، پس او راست عذاب دردناك .
تفسير : پس از اين آسانى و مهربانى ، هم اگر كسى به قانون الهى ( ج ) مخالفت كرد ، و آئين جاهليّت را متابعت نمود و يا قاتل را بعد از قبول ديت « 1 » كشت در آن جهان به وى عذاب شديد است . يا اكنون در اين جهان كشته مىشود .
وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ
و براى شما در قصاص زندگانيست اى دانشمندان ؛
تفسير : حكم قصاص اگرچه به ظاهر سنگين و دشوار به نظر آيد ، امّا ، دانشمندان مىدانند كه اين حكم سبب زندگانى عظيم است ، زيرا ، از بيم قصاص ، مردم از كشتن همدگر خوددارى مىنمايند ؛ و قاتل و مقتول هر دو مأمون مىمانند ؛ و از ترس قصاص ، اقوام آنها نيز خونريزى و فساد نمىكنند ؛ مطمئن و مصون مىباشند . در ميان عرب ، هميشه قاتل را از غير قاتل امتياز نمىكردند ؛ هر كه به جنگ ورثهء مقتول از قبيلهء قاتل مىافتاد ، كشته مىشد ، و در اثر يك خون از طرفين چندين تن تلف مىشدند در صورتى كه قاتل قصاص شود ، طبعا اين قدر خون ريخته نمىگردد ، و جانها ضايع نمىشود ؛ و مىتوان چنين معنى نيز كرد كه قصاص دربارهء قاتل حيات اخروى و اطمينان ابديست .
لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
( 179 )
تا شما بپرهيزيد .
هامش
( 1 ) . ديه ، خونبها