اين قسمت از آيه در رابطه با آنست كه خدا از اول مىدانست كه شما گرفتار گناهان خواهيد شد ، لذا مسألهء توبه و مغفرت را پايه گذارى كرده است ( الحمد للَّه كما هو اهله ) .
انشاء از ارض ظاهرا سير تدريجى انسان از خاك و نبات و رسيدن به نطفه بودن است .
فَلا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقى
.
تفريع است بر « هو اعلم » و نيز تأكيد مطلب است يعنى نگوئيد : نه ، ما مىتوانيم اصلا مرتكب گناه نشويم ، بعيد نيست منظور از « من اتقى » معصومين عليهم السّلام باشند .
33 و 34 -
أَ فَرَأَيْتَ الَّذِي تَوَلَّى وَ أَعْطى قَلِيلًا وَ أَكْدى
.
اين آيات چنان كه گفته شد دربارهء كسى كه از انفاق دست برداشته است و شأن نزول آن گذشت و آن سبب شده حقائقى از گذشته بيان شود ، اين آيات مىتوانند تفريع بر
وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ . . .
باشند منظور از « تولى » ظاهرا اعراض از انفاق است ، اكداء بخل و منع از انفاق است .
35 -
أَ عِنْدَهُ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرى
.
در رابطه با آنست كه فكر مىكند : اگر انفاق كنم چيزى براى من نمىماند فقير مىشوم . مفعول « يرى » غيب است .
ناگفته نماند از سخن
تَوَلَّى وَ أَعْطى قَلِيلًا وَ أَكْدى
سه جواب داده شده است اول اين جواب كه گفته شد ، دوم : كسى گناه كسى را تحمل نمىكند ، سوم
أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى
كه هر دو خواهد آمد .
36 و 37 -
أَمْ لَمْ يُنَبَّأْ بِما فِي صُحُفِ مُوسى وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى
.
اين دو آيه مقدمه هستند بر آيه بعدى ، صحف موسى تورات است و صحف ابراهيم كتابى است كه بر او نازل گرديد ، « وفي » يعنى آنچه از عبوديت بر عهدهء