زيرا مانند جمادند ؟
به قول : بعضى : آيا آفريده شدهاند بدون علّت و غايت ثواب و عقاب ؟
و در قول بعضى : آيا باطل آفريده شدهاند كه محاسبه و امر و نهى نشوند ؟
ولى نظر الميزان از همه مقبولتر و قانع كنندهتر است .
36 -
أَمْ خَلَقُوا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بَلْ لا يُوقِنُونَ
.
يا آفرينندهء آسمانها و زمين هستند و مقامشان بالاتر از امر و نهى و تكليف است ؟
بَلْ لا يُوقِنُونَ
نشان مىدهد كه از روى عمد حاضر به يقين نيستند و گرنه يقين براى آنها سهل است و انكارشان از روى لجاجت مىباشد ، در اين گونه محلها روى سخن با كسانى است كه مىدانند ولى قبول نمىكنند .
37 -
أَمْ عِنْدَهُمْ خَزائِنُ رَبِّكَ أَمْ هُمُ الْمُصَيْطِرُونَ
.
بلكه آيا نزد آنهاست خزائن پروردگار ، تا نبوت را به هر كه خواستند بدهند ؟ ظاهرا اشاره است به آنچه مىگفتند :
لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ
زخرف / 31 ، به هر حال ، خزائن شامل نبوت نيز هست .
« مصيطرون » كه گاهى با سين نيز آيد ظاهرا به معنى غالب بر خداست ، يعنى آيا آنها غالب بر خدا هستند تا قدرت نبوت دادن را از او سلب كنند ، يا او را وادار به جابجا كردن كنند ؟
38 -
أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌ يَسْتَمِعُونَ فِيهِ فَلْيَأْتِ مُسْتَمِعُهُمْ بِسُلْطانٍ مُبِينٍ
.
گويى : اين آيه در رد آنست كه مشركان حرف خود را راست و گفتهء حضرت رسول را دروغ مىپنداشتند
يَسْتَمِعُونَ فِيهِ
يعنى در آن بالا مىروند و وحى را مىشنوند ؟ منظور از سلطان دليل است .
39 -
أَمْ لَهُ الْبَناتُ وَ لَكُمُ الْبَنُونَ
.
طبرسى فرموده : اين تسفيه و تحقير پندار آنهاست كه به خدا چيزى را