45 -
فَذَرْهُمْ حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ يُصْعَقُونَ
.
تفريع است بر انكار و عناد آنها ، يعنى حالا كه كار چنين است بگذارشان تا روز قيامت را ملاقات كنند ، ظاهرا منظور از
يَوْمَهُمُ . . .
نفخهء اول صور است چنان كه فرموده :
وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ
زمر / 68 .
ناگفته نماند در آن روز فقط كسانى خواهند مرد كه زنده باشند نه مشركان زمان رسالت كه ميليونها سال قبل مردهاند ، على هذا مىشود مراد ، تهديد به شروع روز قيامت و عذاب آن باشد و « يصعقون » راجع به كسانى باشد كه در آن روز زندهاند .
آيهء بعدى نشان مىدهد كه « يومهم » به نفخه دوّم نيز شامل است يعنى مىميرند و ميرسند به روزى كه :
لا يُغْنِي عَنْهُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً
.
46 -
يَوْمَ لا يُغْنِي عَنْهُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ
.
منظور از « كيدهم » شايد همان
أَمْ يُرِيدُونَ كَيْداً
باشد ، آيه حاكى است كه نه خود قدرت دفاع دارند و نه از جانب ديگران يارى كرده مىشوند .
47 -
وَ إِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا عَذاباً دُونَ ذلِكَ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ
.
« دون » به معنى نزديك است ، بعيد نيست منظور عذاب استيصال در دنيا باشد چنان كه اهل مكه مستأصل شدند و شيرازهء شرك از هم پاشيد ، الميزان بعيد نمىداند كه منظور عذاب قبر باشد ، در مجمع آن را از ابن عباس نقل كرده است .
بعضى گفتهاند : منظور روز « بدر » است ولى آن شامل همه نبود ،
وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ . . .
حاكى است كه بعضى آن عذاب را باور داشتند ولى عناد مانع از آن بود كه ايمان بياورند و نجات يابند .
48 -
وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ
.