مىشوند تا ديگران نيز برسند . ظهور آيه جمع شدن در كنار آتش است نه داخل شدن به آن .
الميزان نظر مىدهد كه منظور از
أَعْداءُ اللَّهِ
تكذيب كنندگان حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله هستند نه مطلق كفار . به دليل
وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ . . .
كه خواهد آمد .
20 -
حَتَّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
.
جريان شهادت اعضاء بر اعمال انسان در سورهء نور / 24 و در سوره يس / 56 گذشت در اينجا گستردهتر از آيات ديگر است ، ظهور همهء آيات در آنست كه اعضاء بدن ، به گناهان گواهى خواهند داد ، دربارهء اعمال شايسته چنين چيزى نيست .
شهادت گوشها قهرا چنين خواهد بود كه فلانى آيات حق را به وسيله ما شنيد و اعتنا نكرد و يا غيبت و مانند آن را گوش داد و امتناع ننمود ، هكذا چشمها و پوستها .
ظهور « جلود » در مطلق پوست بدن است ولى در تفسير برهان از كافى از حضرت صادق صلوات اللَّه عليه نقل شده كه جلود را آلت تناسل و رانها فرموده است
« يعنى الفروج و الافخاذ »
و در صافى از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه نقل شده :
« يعنى بالجلود الفروج » .
آيا اعضاء بدن به تكلم خواهند آمد و سخن خواهند گفت و يا با طريق ديگرى گواهى خواهند داد ، نظير گواهى چروك دست كارگر به كار كردن او ، خدا به حقيقت امر داناتر است و نيز بايد تحمل شهادت در دنيا باشد تا در آخرت گواهى دهند ، على هذا اعمال بد ، با طريقى كه نمىدانيم در اعضاء بدن نوشته و ضبط مىشود تا در قيامت گواهى بدهند .