نَحِساتٍ
همان هفت شب و هشت روز است كه از سورهء حاقّه نقل شد ، شوم بودن به علّت وقوع عذاب در آنهاست . نه اينكه در حقيقت روز و شب نحوست وجود داشته باشد ، مراد از
نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ
نيز همان است ، استمرار به علّت هفت شبانه روز بودن بود .
لِنُذِيقَهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ
جواب
مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً
است يعنى خواستيم عذاب خوار كننده را به ايشان بچشانيم تا نگويند :
مَنْ أَشَدُّ مِنَّا . . .
.
وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَخْزى وَ هُمْ لا يُنْصَرُونَ
.
آرى عذاب آخرت خوار كنندهتر است ، مراد از عدم نصر ، آنست كه شفاعت و رحمتى نصيب آنها نمىشود .
17 -
وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى فَأَخَذَتْهُمْ صاعِقَةُ الْعَذابِ الْهُونِ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
.
يعنى از جانب ما قصورى نبود بلكه به وسيلهء پيامبران و اتمام حجّت ، حق و باطل را به آنها روشن كرديم ، اما كورى و شرك را بر هدايت اختيار كردند
صاعِقَةُ الْعَذابِ
شايد اضافه بيانيه باشد ، چون بنا بر آيات شريفه ، قوم ثمود به وسيلهء صاعقه ، برق زده شدهاند ، اينكه در بعضى از آيات « الصيحه » آمده ، ظاهرا براى آنست كه صاعقه توأم با صيحه است .
18 -
وَ نَجَّيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ
.
معلوم مىشود كه صالح عليه السّلام و مؤمنين قبلا از محيط بلا خارج شده بودند .
19 -
وَ يَوْمَ يُحْشَرُ أَعْداءُ اللَّهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ
.
اين آيه مقدمهء مطلب آيات بعدى است ، « يوم » تقديرش « اذكر يوم » است ، مراد از « يوزعون » آنست كه از پراكنده شدن منع مىشود يا نگاه داشته