عالم علاوه از اين گستردگى ، در پيش خدا يك وجود جمعى و وجود واحد دارند نسبت به جهان مادى گسترده و پراكندهاند و نسبت به صقع ربوبى متحد و جمعى مىباشند اگر منظور از مقاليد كليدها باشد باز مطلب همانست كه كليد همه كائنات در دست اوست و وكيل همه است ، امّا كافران فقط خود را به خسران مىاندازند .
64 -
قُلْ أَ فَغَيْرَ اللَّهِ تَأْمُرُونِّي أَعْبُدُ أَيُّهَا الْجاهِلُونَ
.
نتيجه است بر آنچه گذشت ، يعنى : حالا كه خدا خالق و وكيل همه است آيا جز او را پرستش كنم ، اين درخواست نتيجهء جهل و نادانى شماست .
65 -
وَ لَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَ إِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ
.
تهديد است نسبت به آن حضرت كه در صورت پرستش اصنام ، هر چه كار نيك كرده باطل مىشود و از زيانكاران مىگردد ، اشاره به وحى گذشتگان براى تأكيد مطلب است يعنى : به آنها نيز وحى شده بود كه اگر مشرك شوند اعمالشان باطل مىگردد « 1 » منظور از خسران ، اهل آتش بودن است چنان كه در جاى ديگر آمده :
وَ لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَتُلْقى فِي جَهَنَّمَ مَلُوماً مَدْحُوراً
اسراء / 39 .
از تفسير على بن ابراهيم قمى رحمه اللَّه نقل شده : اين آيه خطاب به رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله بوده ولى مراد امت آن حضرت است و اين همانست كه حضرت صادق عليه السّلام فرموده : خدا پيامبرش را با « تو را مىگويم همسايه بشنو » مبعوث كرده است
« ان اللَّه عز و جل بعث نبيّه بايّاك اعنى و ؟ ؟ اسمعى يا جارة »
( الميزان ) .
هامش
( 1 ) اين همانست كه در جوامع الجامع و الميزان فرموده است ، ولى به نظر مىآيد كه نائب فاعل « اوحى » محذوف است نظير « ان اعبد اللَّه وحده » « و مانند آن ، على هذالَئِنْ أَشْرَكْتَ . . .مستأنفه است .