بعد مىگويد : اگر مشركان ، خدا را به حق شناخته بودند ، اصنام را به جاى او پرستش نمىكردند ، آن گاه جريان آخرت و نظام برگشت به سوى خدا با بيان بسيار عالى بيان گرديده و با
الْحَمْدُ لِلَّهِ . . .
سورهء مباركه پايان يافته است كه يعنى همه كارهاى خدا از روى حكمت و مصلحت بوده و مستوجب حمد است .
62 -
اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ
اين همان اقرار مشركان است كه در آيه
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ
/ 38 گذشت كائنات همه ممكن الوجود هستند اگر خالق واجب الوجود نبود خلقت اشياء محال بود ، علاوه بر اين جملهء
اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ
دلالت بر توحيد افعال دارد كه در سوره قل هو اللَّه گفتهايم ، يعنى تمام عالم از جمله انسانها و آنچه انسانها مىكنند همه مخلوق خدا و كار خداست .
جمله
وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ
اشاره به تدبير جهان بعد از خلقت آن است كه كار همه اشياء و تدبير آنها موكول به خداست .
63 -
لَهُ مَقالِيدُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ
.
صدر آيه توجيه و تعليل وكيل بودن خداست . نظير اين آيه است آيهء
لَهُ مَقالِيدُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ
شورى / 12 ايضا آيه :
وَ لِلَّهِ خَزائِنُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . .
منافقون / 7 و نيز آيه :
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ
حجر / 26 .
از اينها معلوم مىشود كه مراد از مقاليد ، خزائن است ، اين مسلم است زيرا خزائن بايد در اختيار خالق و آفريننده باشد على هذا او وكيل و كار ساز همه است ، آيه
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ . . .
نشان مىدهد كه موجودات