26
وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ . . .
حديد / 25 .
مراد از نفس واحده به قرينهء آيات ديگر آدم ابو البشر و از « زوجها » زن او « حوا » است « ثم » نشان مىدهد كه زنش مقدارى بعد از او آفريده شده است .
و شايد براى تراخى رتبى در كلام باشد ، يعنى خلقت شما از دو فرد شروع شده است .
يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ
اگر من باب تغليب اولى العقل باشد راجع به انسان و چهارپايان هر دو است و گرنه خلقت چهارپايان بالملازمه از آن فهميده مىشود .
در مجمع البيان از حضرت باقر صلوات اللَّه عليه نقل شده كه ظلمات سه گانه را ظلمت شكم ، ظلمت رحم و ظلمت بچه دان فرموده است ، شروع خلقت همهء اشياء در ظلمت و تاريكى است ، حيوان باشد يا نبات . خدا مىداند در آن چه سرى هست .
ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ
.
كلمهء
رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ
حاكى از تدبير كل جهان و انسان است
لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
نتيجهگيرى است از دو آيهء فوق
فَأَنَّى تُصْرَفُونَ
تذكر به اشتباه انسان است كه به غير خدا روى مىآورد .
7 -
إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ وَ لا يَرْضى لِعِبادِهِ الْكُفْرَ وَ إِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ
.
يعنى : اين همه دعوت به توحيد براى نفع شماست و گرنه خدا را نيازى به عبادت شما نيست ، در عين حال از كفران شما خوشنود نمىشود كه به ضرر شما و سبب آتش رفتن شماست ، و نيز از شكر شما خوشنود مىشود كه سبب نجات شماست ، مقتضاى مولويّت و معبود بودن آنست كه از سعادت بندگان خوشنود